Một hệ thống âm thanh hội trường hoàn chỉnh không chỉ có loa và micro mà còn cần nhiều thiết bị phối hợp với nhau để thu, xử lý, khuếch đại và phát âm thanh tới người nghe. Tùy diện tích hội trường, số lượng người tham dự và mục đích sử dụng mà cấu hình có thể đơn giản hoặc chuyên nghiệp hơn. Tuy nhiên, hầu hết các hệ thống hiện nay đều xoay quanh những nhóm thiết bị cơ bản dưới đây.
Hệ thống loa hội trường
Loa là thiết bị trực tiếp đưa âm thanh tới người nghe nên gần như quyết định phần lớn trải nghiệm của toàn bộ hệ thống. Với hội trường, loa cần có mức công suất và khả năng phủ âm đủ lớn để người ngồi phía trước, giữa và cuối phòng đều nghe rõ.
Loa full thường được sử dụng làm loa chính trong những hội trường nhỏ và vừa. Đây là dòng loa có thể tái tạo khá đầy đủ các dải âm, đáp ứng tốt cả nhu cầu phát biểu, hội họp lẫn văn nghệ.
Đối với không gian rộng hơn, loa array được sử dụng khá phổ biến nhờ khả năng đưa âm thanh đi xa và kiểm soát vùng phủ tốt. Những hội trường dài cũng có thể bố trí thêm loa phụ hoặc loa vệ tinh ở phía giữa và cuối phòng để tránh tình trạng khu vực gần sân khấu quá to nhưng phía sau lại nghe nhỏ.
Nếu hội trường thường xuyên tổ chức văn nghệ, biểu diễn hoặc sự kiện thì có thể bổ sung loa sub. Loa sub chuyên đảm nhiệm dải trầm, giúp tiếng trống, tiếng bass và phần nền nhạc có lực hơn.
Ngoài ra, trên sân khấu thường xuất hiện loa monitor hướng về phía người biểu diễn. Loa này giúp MC, ca sĩ hoặc nhạc công nghe được chính âm thanh đang phát ra để chủ động kiểm soát phần trình diễn của mình.
Cục đẩy công suất
Nếu hệ thống sử dụng loa passive thì cục đẩy công suất là thiết bị rất quan trọng. Tín hiệu âm thanh sau khi được xử lý vẫn còn nhỏ, cục đẩy sẽ khuếch đại tín hiệu lên mức đủ lớn để loa hoạt động.
Công suất của cục đẩy cần được lựa chọn dựa trên công suất và trở kháng của loa. Không nên đơn giản chọn cục đẩy càng mạnh càng tốt, bởi một hệ thống hoạt động ổn định cần sự tương thích giữa loa và bộ khuếch đại.
Với hệ thống lớn, từng nhóm loa còn có thể sử dụng cục đẩy riêng. Chẳng hạn loa chính, loa sub và loa monitor được chia thành các đường công suất khác nhau để dễ kiểm soát cũng như căn chỉnh.
Một số hội trường nhỏ có thể sử dụng amply tích hợp thay cho cục đẩy nếu nhu cầu chủ yếu chỉ là họp, phát biểu và phát nhạc nền. Cách này giúp hệ thống gọn hơn nhưng khả năng mở rộng thường không linh hoạt bằng cấu hình sử dụng cục đẩy riêng.
Bàn mixer
Mixer có thể hiểu đơn giản là nơi tiếp nhận và phối trộn các nguồn âm thanh trước khi đưa sang những thiết bị phía sau. Micro, máy tính, đầu phát, nhạc cụ hoặc nhiều nguồn tín hiệu khác đều có thể được kết nối vào mixer.
Người vận hành có thể điều chỉnh âm lượng từng kênh, cân chỉnh âm sắc và kiểm soát tổng tín hiệu ngay trên bàn mixer. Vì vậy những hội trường tổ chức nhiều chương trình khác nhau thường cần mixer có đủ số lượng đường vào để sử dụng thuận tiện.
Hiện nay có cả mixer analog và mixer digital. Mixer analog dễ làm quen, các nút chỉnh được bố trí trực tiếp nên thích hợp với những hệ thống không quá phức tạp. Mixer digital có khả năng lưu cấu hình, xử lý sâu hơn và thuận tiện khi một hội trường thường xuyên phải chuyển đổi giữa nhiều kiểu chương trình.
Micro hội trường
Micro đảm nhiệm việc thu giọng nói, giọng hát hoặc âm thanh nhạc cụ đưa vào hệ thống. Với hội trường, tiếng micro cần rõ lời, ổn định và hạn chế tiếng ồn để người nghe không phải căng tai theo dõi.
Micro không dây thường được sử dụng cho MC, người thuyết trình hoặc biểu diễn trên sân khấu vì người dùng có thể di chuyển tự do.
Micro cổ ngỗng phù hợp với bục phát biểu, bàn chủ tọa hoặc các vị trí cố định. Những hội trường kết hợp chức năng phòng họp còn có thể trang bị hệ thống micro hội nghị gồm micro chủ tịch, micro đại biểu và bộ điều khiển trung tâm.
Tùy cách sử dụng, một hệ thống có thể kết hợp nhiều loại micro thay vì chỉ dùng duy nhất một loại.
Thiết bị xử lý tín hiệu âm thanh
Ở những hệ thống đơn giản, mixer có thể đảm nhiệm một phần việc xử lý tín hiệu. Tuy nhiên khi yêu cầu chất lượng cao hơn, hội trường thường được trang bị thêm DSP, vang số hoặc các thiết bị xử lý chuyên dụng.
DSP có thể thực hiện nhiều công việc như chỉnh EQ, phân tần, tạo delay, giới hạn tín hiệu và hỗ trợ kiểm soát hú rít. Việc căn chỉnh đúng giúp tiếng micro dễ nghe hơn, loa hoạt động ổn định và tín hiệu được phân phối đúng tới từng nhóm loa.
Một số hệ thống còn sử dụng EQ, crossover và compressor riêng. EQ dùng để điều chỉnh các dải tần, crossover chia tín hiệu cho loa full và loa sub, còn compressor giúp kiểm soát sự chênh lệch âm lượng quá lớn.
Không phải hội trường nào cũng cần đầy đủ tất cả những thiết bị này. Với hệ thống nhỏ, một bộ xử lý số đa chức năng thường đã đáp ứng được khá nhiều công việc.
Thiết bị quản lý nguồn và tủ rack
Bên cạnh những thiết bị trực tiếp tạo ra âm thanh, hệ thống hội trường còn cần các phụ kiện giúp vận hành ổn định lâu dài.
Thiết bị quản lý nguồn hỗ trợ bật, tắt các thiết bị theo trình tự, giúp quá trình vận hành thuận tiện hơn và hạn chế những tiếng bụp lớn xuất hiện ở loa khi bật hệ thống không đúng thứ tự.
Tủ rack được sử dụng để sắp xếp cục đẩy, DSP, bộ thu micro và các thiết bị xử lý vào cùng một vị trí. Cách bố trí này giúp hệ thống nhìn gọn hơn, bảo vệ thiết bị và thuận tiện cho việc quản lý dây kết nối.
Dây loa, dây tín hiệu, jack kết nối cũng là những thành phần nhỏ nhưng không thể bỏ qua. Hệ thống công suất lớn cần sử dụng dây có chất lượng và tiết diện phù hợp để hạn chế suy hao hoặc tín hiệu hoạt động thiếu ổn định.
Một hệ thống âm thanh hội trường cơ bản cần những gì?
Nếu chỉ phục vụ hội họp, đào tạo hoặc sinh hoạt thông thường, cấu hình có thể bắt đầu từ loa, cục đẩy hoặc amply, mixer và micro. Đây là những thiết bị đủ để tạo thành một hệ thống có khả năng thu, xử lý, khuếch đại và phát âm thanh.
Khi hội trường có thêm nhu cầu văn nghệ, sân khấu hoặc tổ chức sự kiện, hệ thống thường được bổ sung loa sub, loa monitor, DSP, quản lý nguồn và các thiết bị xử lý cần thiết. Với những không gian rất lớn, việc lựa chọn thiết bị còn phải dựa vào hình dạng phòng, khoảng cách từ sân khấu tới hàng ghế cuối, độ cao trần và đặc điểm âm học thực tế.
Do đó, khi xây dựng hệ thống âm thanh hội trường, không nên chỉ quan tâm tới việc mua từng thiết bị có công suất lớn. Quan trọng hơn là các thiết bị phải được tính toán và phối ghép thành một hệ thống đồng bộ, đủ công suất và có vùng phủ âm phù hợp với không gian sử dụng.
Hệ thống loa hội trường
Loa là thiết bị trực tiếp đưa âm thanh tới người nghe nên gần như quyết định phần lớn trải nghiệm của toàn bộ hệ thống. Với hội trường, loa cần có mức công suất và khả năng phủ âm đủ lớn để người ngồi phía trước, giữa và cuối phòng đều nghe rõ.
Loa full thường được sử dụng làm loa chính trong những hội trường nhỏ và vừa. Đây là dòng loa có thể tái tạo khá đầy đủ các dải âm, đáp ứng tốt cả nhu cầu phát biểu, hội họp lẫn văn nghệ.
Đối với không gian rộng hơn, loa array được sử dụng khá phổ biến nhờ khả năng đưa âm thanh đi xa và kiểm soát vùng phủ tốt. Những hội trường dài cũng có thể bố trí thêm loa phụ hoặc loa vệ tinh ở phía giữa và cuối phòng để tránh tình trạng khu vực gần sân khấu quá to nhưng phía sau lại nghe nhỏ.
Nếu hội trường thường xuyên tổ chức văn nghệ, biểu diễn hoặc sự kiện thì có thể bổ sung loa sub. Loa sub chuyên đảm nhiệm dải trầm, giúp tiếng trống, tiếng bass và phần nền nhạc có lực hơn.
Ngoài ra, trên sân khấu thường xuất hiện loa monitor hướng về phía người biểu diễn. Loa này giúp MC, ca sĩ hoặc nhạc công nghe được chính âm thanh đang phát ra để chủ động kiểm soát phần trình diễn của mình.
Cục đẩy công suất
Nếu hệ thống sử dụng loa passive thì cục đẩy công suất là thiết bị rất quan trọng. Tín hiệu âm thanh sau khi được xử lý vẫn còn nhỏ, cục đẩy sẽ khuếch đại tín hiệu lên mức đủ lớn để loa hoạt động.
Công suất của cục đẩy cần được lựa chọn dựa trên công suất và trở kháng của loa. Không nên đơn giản chọn cục đẩy càng mạnh càng tốt, bởi một hệ thống hoạt động ổn định cần sự tương thích giữa loa và bộ khuếch đại.
Với hệ thống lớn, từng nhóm loa còn có thể sử dụng cục đẩy riêng. Chẳng hạn loa chính, loa sub và loa monitor được chia thành các đường công suất khác nhau để dễ kiểm soát cũng như căn chỉnh.
Một số hội trường nhỏ có thể sử dụng amply tích hợp thay cho cục đẩy nếu nhu cầu chủ yếu chỉ là họp, phát biểu và phát nhạc nền. Cách này giúp hệ thống gọn hơn nhưng khả năng mở rộng thường không linh hoạt bằng cấu hình sử dụng cục đẩy riêng.
Bàn mixer
Mixer có thể hiểu đơn giản là nơi tiếp nhận và phối trộn các nguồn âm thanh trước khi đưa sang những thiết bị phía sau. Micro, máy tính, đầu phát, nhạc cụ hoặc nhiều nguồn tín hiệu khác đều có thể được kết nối vào mixer.
Người vận hành có thể điều chỉnh âm lượng từng kênh, cân chỉnh âm sắc và kiểm soát tổng tín hiệu ngay trên bàn mixer. Vì vậy những hội trường tổ chức nhiều chương trình khác nhau thường cần mixer có đủ số lượng đường vào để sử dụng thuận tiện.
Hiện nay có cả mixer analog và mixer digital. Mixer analog dễ làm quen, các nút chỉnh được bố trí trực tiếp nên thích hợp với những hệ thống không quá phức tạp. Mixer digital có khả năng lưu cấu hình, xử lý sâu hơn và thuận tiện khi một hội trường thường xuyên phải chuyển đổi giữa nhiều kiểu chương trình.
Micro hội trường
Micro đảm nhiệm việc thu giọng nói, giọng hát hoặc âm thanh nhạc cụ đưa vào hệ thống. Với hội trường, tiếng micro cần rõ lời, ổn định và hạn chế tiếng ồn để người nghe không phải căng tai theo dõi.
Micro không dây thường được sử dụng cho MC, người thuyết trình hoặc biểu diễn trên sân khấu vì người dùng có thể di chuyển tự do.
Micro cổ ngỗng phù hợp với bục phát biểu, bàn chủ tọa hoặc các vị trí cố định. Những hội trường kết hợp chức năng phòng họp còn có thể trang bị hệ thống micro hội nghị gồm micro chủ tịch, micro đại biểu và bộ điều khiển trung tâm.
Tùy cách sử dụng, một hệ thống có thể kết hợp nhiều loại micro thay vì chỉ dùng duy nhất một loại.
Thiết bị xử lý tín hiệu âm thanh
Ở những hệ thống đơn giản, mixer có thể đảm nhiệm một phần việc xử lý tín hiệu. Tuy nhiên khi yêu cầu chất lượng cao hơn, hội trường thường được trang bị thêm DSP, vang số hoặc các thiết bị xử lý chuyên dụng.
DSP có thể thực hiện nhiều công việc như chỉnh EQ, phân tần, tạo delay, giới hạn tín hiệu và hỗ trợ kiểm soát hú rít. Việc căn chỉnh đúng giúp tiếng micro dễ nghe hơn, loa hoạt động ổn định và tín hiệu được phân phối đúng tới từng nhóm loa.
Một số hệ thống còn sử dụng EQ, crossover và compressor riêng. EQ dùng để điều chỉnh các dải tần, crossover chia tín hiệu cho loa full và loa sub, còn compressor giúp kiểm soát sự chênh lệch âm lượng quá lớn.
Không phải hội trường nào cũng cần đầy đủ tất cả những thiết bị này. Với hệ thống nhỏ, một bộ xử lý số đa chức năng thường đã đáp ứng được khá nhiều công việc.
Thiết bị quản lý nguồn và tủ rack
Bên cạnh những thiết bị trực tiếp tạo ra âm thanh, hệ thống hội trường còn cần các phụ kiện giúp vận hành ổn định lâu dài.
Thiết bị quản lý nguồn hỗ trợ bật, tắt các thiết bị theo trình tự, giúp quá trình vận hành thuận tiện hơn và hạn chế những tiếng bụp lớn xuất hiện ở loa khi bật hệ thống không đúng thứ tự.
Tủ rack được sử dụng để sắp xếp cục đẩy, DSP, bộ thu micro và các thiết bị xử lý vào cùng một vị trí. Cách bố trí này giúp hệ thống nhìn gọn hơn, bảo vệ thiết bị và thuận tiện cho việc quản lý dây kết nối.
Dây loa, dây tín hiệu, jack kết nối cũng là những thành phần nhỏ nhưng không thể bỏ qua. Hệ thống công suất lớn cần sử dụng dây có chất lượng và tiết diện phù hợp để hạn chế suy hao hoặc tín hiệu hoạt động thiếu ổn định.
Một hệ thống âm thanh hội trường cơ bản cần những gì?
Nếu chỉ phục vụ hội họp, đào tạo hoặc sinh hoạt thông thường, cấu hình có thể bắt đầu từ loa, cục đẩy hoặc amply, mixer và micro. Đây là những thiết bị đủ để tạo thành một hệ thống có khả năng thu, xử lý, khuếch đại và phát âm thanh.
Khi hội trường có thêm nhu cầu văn nghệ, sân khấu hoặc tổ chức sự kiện, hệ thống thường được bổ sung loa sub, loa monitor, DSP, quản lý nguồn và các thiết bị xử lý cần thiết. Với những không gian rất lớn, việc lựa chọn thiết bị còn phải dựa vào hình dạng phòng, khoảng cách từ sân khấu tới hàng ghế cuối, độ cao trần và đặc điểm âm học thực tế.
Do đó, khi xây dựng hệ thống âm thanh hội trường, không nên chỉ quan tâm tới việc mua từng thiết bị có công suất lớn. Quan trọng hơn là các thiết bị phải được tính toán và phối ghép thành một hệ thống đồng bộ, đủ công suất và có vùng phủ âm phù hợp với không gian sử dụng.