Toàn quốc CÁCH BẢO VỆ QUYỀN LỢI KHI NGÂN HÀNG ĐẤU GIÁ TÀI SẢN

Việc ngân hàng tiến hành bán đấu giá tài sản thế chấp thường đặt người có tài sản vào tình thế bị động, chịu nhiều rủi ro về pháp lý và kinh tế. Trong bối cảnh đó, nếu không nắm rõ các quy định của pháp luật dân sự và các văn bản có liên quan, người thế chấp rất dễ bị xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Do vậy, khi phát sinh việc xử lý tài sản bảo đảm dưới hình thức bán đấu giá, bên thế chấp cần có nhận thức đầy đủ, kịp thời xác định quyền và nghĩa vụ của mình, đồng thời chủ động áp dụng các biện pháp pháp lý phù hợp nhằm bảo vệ tài sản cũng như hạn chế tối đa thiệt hại có thể xảy ra.

Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, việc xử lý tài sản thế chấp chỉ được thực hiện khi nghĩa vụ được bảo đảm đến hạn mà bên có nghĩa vụ không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ theo Điều 299 và khoản 7 Điều 323. Trên cơ sở đó, Điều 303 Bộ luật Dân sự 2015 cho phép các bên được thỏa thuận về phương thức xử lý tài sản, trong đó bán đấu giá là một phương thức phổ biến. Trường hợp hợp đồng thế chấp không có thỏa thuận cụ thể, pháp luật mặc nhiên xác định tài sản bảo đảm phải được xử lý bằng hình thức bán đấu giá theo khoản 2 Điều 303. Tuy nhiên, dù áp dụng phương thức nào, ngân hàng cũng không được tự ý xử lý tài sản mà phải tuân thủ đầy đủ điều kiện, trình tự, thủ tục đã được thỏa thuận và quy định pháp luật.

Khi ngân hàng có chủ trương bán đấu giá tài sản thế chấp, người có tài sản cần trước hết yêu cầu ngân hàng cung cấp đầy đủ thông tin liên quan đến việc xử lý tài sản. Khoản 4 Điều 51 Nghị định 21/2021/NĐ-CP quy định nghĩa vụ thông báo của bên nhận bảo đảm, theo đó ngân hàng phải thông báo cho bên thế chấp trong thời hạn đã thỏa thuận hoặc ít nhất 15 ngày đối với bất động sản trước thời điểm xử lý. Việc tiếp cận thông tin kịp thời giúp người thế chấp kiểm tra căn cứ xử lý tài sản, đánh giá tính hợp pháp của thủ tục và có cơ sở thực hiện các quyền tiếp theo.

Bên cạnh đó, việc định giá tài sản là khâu có ý nghĩa quyết định đối với kết quả đấu giá và quyền lợi của người thế chấp. Điều 306 Bộ luật Dân sự 2015 cho phép các bên thỏa thuận về giá hoặc lựa chọn tổ chức định giá tài sản; nếu không có thỏa thuận thì tài sản phải được định giá bởi tổ chức định giá độc lập. Người thế chấp có quyền tham gia, theo dõi và giám sát quá trình này nhằm bảo đảm giá khởi điểm phản ánh đúng giá trị thị trường, tránh tình trạng định giá thấp gây thiệt hại nghiêm trọng đến quyền lợi của mình.

Trong trường hợp ngân hàng thực hiện đầy đủ, đúng quy định về thông báo, thẩm định giá và tổ chức bán đấu giá, người thế chấp nên phối hợp để hoàn tất quá trình xử lý tài sản. Sau khi đấu giá thành công, ngân hàng có trách nhiệm thanh toán các nghĩa vụ liên quan và hoàn trả cho bên thế chấp phần giá trị còn lại sau khi đã trừ nợ gốc, lãi, tiền phạt và các chi phí hợp lý cho việc xử lý tài sản theo quy định của Bộ luật Dân sự và Luật Đấu giá tài sản 2016.

Ngược lại, nếu phát hiện ngân hàng xử lý tài sản trái với nội dung hợp đồng thế chấp hoặc vi phạm các điều kiện pháp luật quy định tại Điều 299 và Điều 303 Bộ luật Dân sự 2015, người thế chấp có quyền thực hiện khiếu nại để yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm. Khiếu nại có thể được gửi trực tiếp đến ngân hàng theo quy trình nội bộ; trường hợp không được giải quyết thỏa đáng, người có tài sản tiếp tục khiếu nại đến cơ quan thanh tra ngân hàng theo Thông tư số 17/TT-NH3 ngày 30/12/1992 của Ngân hàng Nhà nước. Đồng thời, người thế chấp có thể thông báo đến tổ chức đấu giá và yêu cầu tạm dừng việc bán đấu giá để chờ kết quả giải quyết khiếu nại.

Ngoài con đường khiếu nại, người thế chấp còn có quyền khởi kiện ngân hàng ra Tòa án nhân dân có thẩm quyền để yêu cầu giải quyết tranh chấp hợp đồng thế chấp theo khoản 3 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 39, điểm g khoản 1 Điều 40 và Điều 186 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015; Luật Tổ chức Tòa án nhân dân 2024 (sửa đổi năm 2025). Trong quá trình Tòa án thụ lý vụ án, người khởi kiện có thể đề nghị áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời theo Điều 111 và khoản 12 Điều 114 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 nhằm buộc tạm dừng việc đấu giá tài sản cho đến khi tranh chấp được giải quyết, qua đó bảo vệ hiện trạng tài sản và quyền lợi hợp pháp của mình.

Có thể thấy, việc ngân hàng bán đấu giá tài sản thế chấp không đơn thuần là một thủ tục thu hồi nợ mà là quá trình pháp lý chặt chẽ, chịu sự điều chỉnh nghiêm ngặt của pháp luật dân sự và tố tụng. Người thế chấp cần chủ động nắm bắt thông tin, hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình, kịp thời áp dụng các biện pháp pháp lý phù hợp từ yêu cầu cung cấp thông tin, tham gia định giá, phối hợp xử lý cho đến khiếu nại, khởi kiện khi cần thiết. Việc hành động đúng thời điểm và đúng quy định là yếu tố then chốt giúp bảo vệ hiệu quả quyền và lợi ích hợp pháp của người có tài sản thế chấp trong trường hợp ngân hàng tiến hành bán đấu giá.
Long Phan PMT cam kết cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp, nhanh chóng và hiệu quả, giúp Quý khách hàng giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan một cách thuận lợi và đúng quy định. Liên hệ ngay hotline 1900636387 để được tư vấn miễn phí.