Mái tôn bị thủng là một trong những nguyên nhân gây dột rõ ràng nhất, nhưng không phải lúc nào cũng dễ phát hiện. Có những lỗ thủng rất nhỏ do rỉ sét, vít cũ, va đập hoặc tôn bị mài mòn theo thời gian. Khi mưa lớn, nước len qua các lỗ này và chảy theo sóng tôn, xà gồ hoặc khung thép rồi nhỏ xuống bên trong. Vì vậy, chống thấm mái tôn bị thủng cần làm đúng cách để tránh vá tạm rồi dột lại.
Mái tôn có thể bị thủng do nhiều nguyên nhân. Với mái cũ, nguyên nhân thường là rỉ sét lâu ngày làm tôn mỏng và mục dần. Với mái mới, thủng có thể do bắn vít sai, khoan lỗ thừa, va chạm khi lắp đặt thiết bị hoặc bước đi trực tiếp lên sóng tôn yếu. Ngoài ra, cành cây, vật sắc nhọn, đá rơi hoặc thiết bị đặt trên mái cũng có thể làm hỏng bề mặt tôn.
Dấu hiệu mái tôn bị thủng gồm:
Khi phát hiện mái thủng, không nên chỉ dùng keo bôi lên lỗ thủng một cách vội vàng. Nếu lỗ thủng nằm trên vùng tôn đã rỉ sét yếu, lớp keo có thể bám vào phần tôn mục và bong ra sau một thời gian. Cần kiểm tra vùng xung quanh lỗ thủng để xác định tôn còn chắc hay đã xuống cấp.
Với lỗ thủng nhỏ trên nền tôn còn tốt, có thể dùng keo chống thấm đàn hồi kết hợp miếng vá phù hợp. Trước khi vá, cần chà sạch bụi bẩn, rỉ sét, lau khô bề mặt rồi bơm keo. Sau đó đặt miếng vá hoặc lưới gia cường lên trên, phủ tiếp một lớp keo hoặc sơn chống thấm. Cách làm này giúp tăng độ bền so với chỉ bơm keo đơn lẻ.
Với lỗ thủng vừa, nên dùng miếng tôn cùng loại hoặc vật liệu vá chuyên dụng để che phủ rộng hơn khu vực thủng. Miếng vá cần lớn hơn lỗ thủng ít nhất vài centimet mỗi bên để tạo vùng bám chắc. Sau khi cố định, cần trám kín mép miếng vá bằng keo đàn hồi và có thể phủ thêm lớp chống thấm bên ngoài.
Với lỗ thủng lớn hoặc nhiều lỗ gần nhau, nên thay tấm tôn bị hư. Đây là phương án đúng kỹ thuật hơn so với vá chằng vá đụp. Nếu cố vá nhiều lớp trên tấm tôn đã yếu, mái vừa mất thẩm mỹ vừa có nguy cơ dột lại ở mép vá hoặc vùng rỉ mới.
Một số vật liệu phù hợp để xử lý mái tôn thủng gồm:
Khi chống thấm mái tôn bị thủng, bước vệ sinh rất quan trọng. Cần loại bỏ hoàn toàn lớp rỉ sét xốp quanh lỗ thủng. Nếu còn rỉ bám bên dưới, vật liệu vá sẽ không liên kết tốt với nền tôn. Sau khi chà rỉ, nên phủ sơn chống gỉ trước khi thi công lớp chống thấm nếu bề mặt có dấu hiệu oxy hóa.
Với mái tôn có nhiều lỗ nhỏ li ti, cần xem xét nguyên nhân là rỉ sét lan rộng hay do vật liệu tôn quá mỏng. Nếu rỉ sét đã xuất hiện trên diện rộng, phủ chống thấm toàn mái có thể giúp kéo dài tuổi thọ, nhưng chỉ hiệu quả khi nền tôn còn đủ chắc. Nếu tôn đã mục, lớp phủ bên trên không thể cứu được phần kim loại bên dưới.
Không nên dùng các vật liệu tạm như băng dính thường, nilon, xi măng khô hoặc keo không chuyên dụng để vá mái tôn. Những vật liệu này không chịu được nắng mưa, không đàn hồi tốt và dễ bong. Đặc biệt, xi măng không phù hợp với mái tôn vì cứng, nặng và dễ nứt khi tôn co giãn.
Quy trình xử lý mái tôn thủng nên thực hiện như sau:
Chống thấm mái tôn bị thủng phải dựa vào kích thước lỗ thủng và độ chắc của nền tôn. Lỗ nhỏ có thể vá bằng keo, lưới và lớp phủ đàn hồi; lỗ lớn hoặc tôn mục nên thay tấm mới. Không nên vá tạm bằng vật liệu rẻ tiền vì dễ bong, mất thẩm mỹ và làm mái dột trở lại nhanh hơn.
Mái tôn có thể bị thủng do nhiều nguyên nhân. Với mái cũ, nguyên nhân thường là rỉ sét lâu ngày làm tôn mỏng và mục dần. Với mái mới, thủng có thể do bắn vít sai, khoan lỗ thừa, va chạm khi lắp đặt thiết bị hoặc bước đi trực tiếp lên sóng tôn yếu. Ngoài ra, cành cây, vật sắc nhọn, đá rơi hoặc thiết bị đặt trên mái cũng có thể làm hỏng bề mặt tôn.
Dấu hiệu mái tôn bị thủng gồm:
- Nước nhỏ thành giọt khi mưa.
- Có vệt rỉ sét quanh một điểm nhỏ trên mái.
- Bề mặt tôn xuất hiện lỗ li ti.
- Trong nhà có đường nước chảy theo xà gồ.
- Tôn bị mỏng, mềm hoặc mủn khi chạm vào.
- Mái dột lặp lại dù đã trám vít và mối nối.
- Mùi ẩm xuất hiện sau các trận mưa kéo dài.
Khi phát hiện mái thủng, không nên chỉ dùng keo bôi lên lỗ thủng một cách vội vàng. Nếu lỗ thủng nằm trên vùng tôn đã rỉ sét yếu, lớp keo có thể bám vào phần tôn mục và bong ra sau một thời gian. Cần kiểm tra vùng xung quanh lỗ thủng để xác định tôn còn chắc hay đã xuống cấp.
Với lỗ thủng nhỏ trên nền tôn còn tốt, có thể dùng keo chống thấm đàn hồi kết hợp miếng vá phù hợp. Trước khi vá, cần chà sạch bụi bẩn, rỉ sét, lau khô bề mặt rồi bơm keo. Sau đó đặt miếng vá hoặc lưới gia cường lên trên, phủ tiếp một lớp keo hoặc sơn chống thấm. Cách làm này giúp tăng độ bền so với chỉ bơm keo đơn lẻ.
Với lỗ thủng vừa, nên dùng miếng tôn cùng loại hoặc vật liệu vá chuyên dụng để che phủ rộng hơn khu vực thủng. Miếng vá cần lớn hơn lỗ thủng ít nhất vài centimet mỗi bên để tạo vùng bám chắc. Sau khi cố định, cần trám kín mép miếng vá bằng keo đàn hồi và có thể phủ thêm lớp chống thấm bên ngoài.
Với lỗ thủng lớn hoặc nhiều lỗ gần nhau, nên thay tấm tôn bị hư. Đây là phương án đúng kỹ thuật hơn so với vá chằng vá đụp. Nếu cố vá nhiều lớp trên tấm tôn đã yếu, mái vừa mất thẩm mỹ vừa có nguy cơ dột lại ở mép vá hoặc vùng rỉ mới.
Một số vật liệu phù hợp để xử lý mái tôn thủng gồm:
- Keo PU đàn hồi cho vị trí cần bám chắc.
- Băng keo butyl cho vết hở dài hoặc mép vá.
- Lưới gia cường polyester cho vùng nứt, thủng nhỏ.
- Sơn chống thấm đàn hồi phủ bảo vệ bên ngoài.
- Miếng tôn vá cùng sóng với mái hiện hữu.
- Sơn chống gỉ cho vùng tôn bị oxy hóa.
Khi chống thấm mái tôn bị thủng, bước vệ sinh rất quan trọng. Cần loại bỏ hoàn toàn lớp rỉ sét xốp quanh lỗ thủng. Nếu còn rỉ bám bên dưới, vật liệu vá sẽ không liên kết tốt với nền tôn. Sau khi chà rỉ, nên phủ sơn chống gỉ trước khi thi công lớp chống thấm nếu bề mặt có dấu hiệu oxy hóa.
Với mái tôn có nhiều lỗ nhỏ li ti, cần xem xét nguyên nhân là rỉ sét lan rộng hay do vật liệu tôn quá mỏng. Nếu rỉ sét đã xuất hiện trên diện rộng, phủ chống thấm toàn mái có thể giúp kéo dài tuổi thọ, nhưng chỉ hiệu quả khi nền tôn còn đủ chắc. Nếu tôn đã mục, lớp phủ bên trên không thể cứu được phần kim loại bên dưới.
Không nên dùng các vật liệu tạm như băng dính thường, nilon, xi măng khô hoặc keo không chuyên dụng để vá mái tôn. Những vật liệu này không chịu được nắng mưa, không đàn hồi tốt và dễ bong. Đặc biệt, xi măng không phù hợp với mái tôn vì cứng, nặng và dễ nứt khi tôn co giãn.
Quy trình xử lý mái tôn thủng nên thực hiện như sau:
- Xác định toàn bộ lỗ thủng và vùng rỉ yếu.
- Đánh dấu khu vực cần xử lý.
- Vệ sinh sạch và chà rỉ xung quanh.
- Lau khô hoàn toàn bề mặt.
- Phủ chống gỉ nếu nền tôn bị oxy hóa.
- Dùng keo, miếng vá hoặc lưới gia cường phù hợp.
- Trám kín mép vá.
- Phủ lớp chống thấm bảo vệ.
- Kiểm tra lại sau khi vật liệu khô.
Chống thấm mái tôn bị thủng phải dựa vào kích thước lỗ thủng và độ chắc của nền tôn. Lỗ nhỏ có thể vá bằng keo, lưới và lớp phủ đàn hồi; lỗ lớn hoặc tôn mục nên thay tấm mới. Không nên vá tạm bằng vật liệu rẻ tiền vì dễ bong, mất thẩm mỹ và làm mái dột trở lại nhanh hơn.