Toàn quốc ĐIỀU KIỆN ÁP DỤNG BIỆN PHÁP CHỐNG BÁN PHÁ GIÁ THEO QUY ĐỊNH HIỆN HÀNH

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang hội nhập sâu rộng với thị trường quốc tế, việc thiết lập các hàng rào bảo vệ doanh nghiệp nội địa là vô cùng cấp thiết. Một trong những công cụ hữu hiệu nhất chính là hiểu rõ điều kiện áp dụng biện pháp chống bán phá giá để ngăn chặn các hành vi cạnh tranh không lành mạnh từ hàng hóa ngoại nhập. Tại bài viết dưới đây, Long Phan PMT sẽ cung cấp các góc nhìn pháp lý chuyên sâu về vấn đề này.

Để duy trì một môi trường kinh doanh công bằng và bảo vệ thị trường trong nước trước những tác động tiêu cực từ hàng hóa nhập khẩu, hệ thống pháp luật Việt Nam đã xây dựng các quy chế phòng vệ nghiêm ngặt. Việc kích hoạt các biện pháp chống bán phá giá không được thực hiện một cách tùy tiện mà phải dựa trên những khuôn khổ pháp lý vững chắc, bao gồm các cam kết quốc tế tại Hiệp định về Chống bán phá giá của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và các quy định quốc nội tại Luật Quản lý ngoại thương 2017. Theo đó, cơ quan nhà nước có thẩm quyền chỉ có thể xem xét và đưa ra quyết định áp dụng các biện pháp này khi và chỉ khi hàng hóa nhập khẩu đáp ứng đầy đủ ba tiêu chí pháp lý cốt lõi.

Tiêu chí đầu tiên liên quan đến việc xác định hành vi bán phá giá dựa trên một biên độ cụ thể. Hàng hóa khi nhập khẩu vào lãnh thổ Việt Nam sẽ bị đưa vào tầm ngắm nếu mức giá xuất khẩu thấp hơn đáng kể so với giá trị thông thường. Giá trị thông thường này thường được căn cứ dựa trên mức giá bán thực tế của mặt hàng đó tại thị trường nội địa của nước xuất khẩu hoặc tại một thị trường nước thứ ba có sự tương đồng phù hợp. Trong trường hợp không có các dữ liệu này, cơ quan điều tra sẽ thiết lập một mức giá dựa trên phương pháp luật định. Tuy nhiên, căn cứ tại Khoản 1 Điều 78 Luật Quản lý ngoại thương 2017, không phải mọi sự chênh lệch giá đều dẫn đến chế tài. Pháp luật quy định rõ tại Khoản 2 cùng điều luật rằng nếu biên độ bán phá giá không vượt quá ngưỡng 2% so với giá xuất khẩu thì sẽ được coi là không đáng kể, và do đó, không bị áp thuế chống bán phá giá. Điều này giúp ngăn chặn việc lạm dụng quyền phòng vệ để gây khó khăn cho thương mại quốc tế hợp pháp. Ngoài ra, tại Khoản 3 Điều 78, các quốc gia có lượng hàng xuất khẩu vào Việt Nam dưới 3% tổng khối lượng hàng tương tự nhập khẩu sẽ được loại trừ, trừ khi tổng thị phần của các quốc gia thuộc nhóm này cộng lại vượt quá ngưỡng 7%.

Tiêu chí thứ hai chính là sự xuất hiện của những thiệt hại nghiêm trọng hoặc nguy cơ đe dọa trực tiếp đến sự ổn định của ngành sản xuất nội địa. Theo điểm b khoản 1 Điều 78 Luật Quản lý ngoại thương năm 2017, các đơn vị chức năng phải chứng minh được rằng việc nhập khẩu hàng phá giá đã gây ra thiệt hại thực tế, đe dọa gây thiệt hại hoặc ngăn cản sự hình thành của một ngành sản xuất mới trong nước. Khái niệm thiệt hại ở đây không chỉ dừng lại ở sự suy giảm lợi nhuận đơn thuần mà còn được đánh giá tổng quát qua Nghị định số 86/2025/NĐ-CP. Cụ thể, Điều 30 và 31 của Nghị định này yêu cầu xem xét mức độ tăng trưởng của hàng nhập khẩu cả về mặt tương đối lẫn tuyệt đối so với lượng tiêu dùng nội địa. Bên cạnh đó, các yếu tố về giá như ép giá bán sản xuất trong nước xuống mức bất hợp lý hoặc kìm hãm giá không cho tăng theo chi phí cũng là những bằng chứng thép. Các chỉ tiêu tài chính như doanh thu, sản lượng, lợi nhuận, thị phần, công suất khai thác thiết bị, dòng tiền, và cả tình hình lao động, tiền lương cũng phải được đưa lên bàn cân để xác định mức độ ảnh hưởng tiêu cực.

Cuối cùng, tiêu chí quyết định chính là mối quan hệ nhân quả không thể tách rời giữa hành vi bán phá giá và những thiệt hại nêu trên. Theo điểm c khoản 1 Điều 78 Luật Quản lý ngoại thương năm 2017, cơ quan điều tra có nghĩa vụ phải thiết lập một sợi dây liên kết rõ ràng, chứng minh rằng chính việc bán phá giá là tác nhân chính gây ra các tổn thương cho ngành sản xuất Việt Nam. Một nguyên tắc tối quan trọng là không được phép quy kết các thiệt hại cho hàng nhập khẩu nếu những tổn thất đó thực chất xuất phát từ những yếu tố nội tại hoặc khách quan khác. Các yếu tố này có thể bao gồm sự sụt giảm nhu cầu tiêu dùng chung của xã hội, sự thay đổi trong sở thích và thị hiếu của khách hàng, sự lỗi thời của công nghệ sản xuất trong nước, hoặc những biến động từ các chính sách quản lý kinh tế vĩ mô.

Bên cạnh các điều kiện về nội dung, quy trình xử lý hồ sơ cũng được thực hiện hết sức bài bản. Theo Điều 20 Nghị định 86/2025/NĐ-CP, cơ quan điều tra phải thông báo về tính hợp lệ của hồ sơ trong vòng 20 ngày và cho phép 30 ngày để bổ sung nếu thiếu sót. Việc ra quyết định khởi xướng điều tra sẽ do Bộ trưởng Bộ Công Thương thực hiện trong vòng 45 ngày kể từ ngày hồ sơ đầy đủ, và có thể gia hạn thêm 30 ngày trong các tình huống đặc biệt theo Khoản 2 Điều 70 Luật Quản lý ngoại thương 2017. Đặc biệt, hồ sơ yêu cầu chỉ được coi là có tư cách đại diện hợp pháp khi nhóm doanh nghiệp đứng đơn chiếm ít nhất 25% tổng sản lượng của toàn ngành sản xuất trong nước và có sự ủng hộ lớn hơn số lượng phản đối từ các nhà sản xuất nội địa khác. Thuế chống bán phá giá khi được áp dụng sẽ có thời hạn tối đa là 5 năm và chỉ được kéo dài nếu việc rà soát cuối kỳ cho thấy nguy cơ tái diễn hành vi phá giá vẫn còn hiện hữu.

Để áp dụng thuế chống bán phá giá, cơ quan chức năng phải chứng minh đủ ba yếu tố: biên độ phá giá xác định (trên 2%), thiệt hại đáng kể cho sản xuất trong nước và mối quan hệ nhân quả trực tiếp giữa hai vấn đề này. Long Phan PMT cam kết cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp, nhanh chóng và hiệu quả, giúp Quý khách hàng giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan một cách thuận lợi và đúng quy định. Liên hệ ngay hotline 1900636387 để được tư vấn miễn phí.