Khi thiết lập một hệ thống âm thanh hội trường, người ta thường dành phần lớn sự chú ý (và cả ngân sách) cho những dàn loa array hoành tráng treo hai bên, hay những con loa sub siêu trầm uy lực đặt dưới sàn. Tất cả đều hướng về phía khán giả với một mục tiêu duy nhất: mang lại trải nghiệm âm thanh sống động nhất cho người nghe.
Nhưng có một câu hỏi mà nhiều chủ đầu tư hoặc người làm kỹ thuật bán chuyên thường băn khoăn: "Hệ thống âm thanh hội trường có thực sự cần loa monitor sân khấu không?" Hay nói cách khác, liệu có thể bỏ qua chiếc loa "quay mặt vào trong" này để tiết kiệm chi phí?
Hãy cùng mổ xẻ vấn đề này dưới góc nhìn kỹ thuật thực tế và một chút "tư duy ngược" để tìm ra câu trả lời thỏa đáng nhất.
Loa Monitor sân khấu là gì và tại sao nó lại quay lưng với khán giả?
Trong khi toàn bộ hệ thống loa chính (Front of House - FOH) "gồng mình" phóng âm thanh ra xa để phục vụ hàng trăm khán giả, thì loa monitor (loa kiểm âm sân khấu) lại có thiết kế hình vát góc đặc trưng, nằm im lìm dưới sàn và hướng thẳng lên mặt người đứng trên sân khấu.
Nhiệm vụ của nó không phải là để cho khán giả nghe. Nó sinh ra là để phục vụ riêng cho những người đứng trên bục. Đó có thể là một ca sĩ, một nhạc công, một diễn viên kịch, hay đơn giản là một vị đại biểu đang phát biểu.
Sân khấu hội trường sẽ ra sao nếu "vắng bóng" Loa Monitor?
Để hiểu vì sao loa monitor quan trọng, hãy tưởng tượng bạn bước lên một sân khấu hội trường lớn không có loa kiểm âm. Khi bạn cất tiếng nói hoặc hát vào micro, âm thanh từ miệng bạn sẽ đi vào mic, truyền đến mixer xử lý, rồi phát ra loa chính hướng về phía khán giả.
Lúc này, bạn sẽ đối mặt với hai kịch bản cực kỳ tồi tệ:
Câu trả lời ngắn gọn là: Có, cực kỳ cần. Nhưng để thực tế hơn, chúng ta hãy phân loại theo quy mô và mục đích sử dụng của hội trường:
Diện tích lớn, thường xuyên có biểu diễn ca nhạc, kịch, hội diễn.Bắt buộc phải có. Nếu không, ca sĩ và ban nhạc không thể biểu diễn được.
Hội trường hội họp chuyên dụng Chỉ dùng để phát biểu, hội thảo, họp hành nghị quyết.Rất cần thiết. Giúp người phát biểu tự tin, kiểm soát được tông giọng và tốc độ nói mà không bị mệt hơi.
Phòng họp nhỏ / Lớp học (< 70m²)Không gian hẹp, âm thanh từ loa chính dội lại đủ để người nói nghe rõ trực tiếp.Có thể không cần. Có thể lược bỏ để tiết kiệm ngân sách.
Nhưng có một câu hỏi mà nhiều chủ đầu tư hoặc người làm kỹ thuật bán chuyên thường băn khoăn: "Hệ thống âm thanh hội trường có thực sự cần loa monitor sân khấu không?" Hay nói cách khác, liệu có thể bỏ qua chiếc loa "quay mặt vào trong" này để tiết kiệm chi phí?
Hãy cùng mổ xẻ vấn đề này dưới góc nhìn kỹ thuật thực tế và một chút "tư duy ngược" để tìm ra câu trả lời thỏa đáng nhất.
Loa Monitor sân khấu là gì và tại sao nó lại quay lưng với khán giả?
Trong khi toàn bộ hệ thống loa chính (Front of House - FOH) "gồng mình" phóng âm thanh ra xa để phục vụ hàng trăm khán giả, thì loa monitor (loa kiểm âm sân khấu) lại có thiết kế hình vát góc đặc trưng, nằm im lìm dưới sàn và hướng thẳng lên mặt người đứng trên sân khấu.
Nhiệm vụ của nó không phải là để cho khán giả nghe. Nó sinh ra là để phục vụ riêng cho những người đứng trên bục. Đó có thể là một ca sĩ, một nhạc công, một diễn viên kịch, hay đơn giản là một vị đại biểu đang phát biểu.
Sân khấu hội trường sẽ ra sao nếu "vắng bóng" Loa Monitor?
Để hiểu vì sao loa monitor quan trọng, hãy tưởng tượng bạn bước lên một sân khấu hội trường lớn không có loa kiểm âm. Khi bạn cất tiếng nói hoặc hát vào micro, âm thanh từ miệng bạn sẽ đi vào mic, truyền đến mixer xử lý, rồi phát ra loa chính hướng về phía khán giả.
Lúc này, bạn sẽ đối mặt với hai kịch bản cực kỳ tồi tệ:
- Hiện tượng "Câm điếc tạm thời" trên sân khấu: Vì loa chính hướng ra ngoài và phòng hội trường thường có rèm, tiêu âm tốt, âm thanh phát ra ngoài sẽ bay đi mất. Trên sân khấu, bạn chỉ nghe thấy một tiếng mộc rất nhỏ từ cổ họng mình, hoặc tệ hơn là không nghe thấy gì cả do tiếng ồn xung quanh. Bạn không biết mình đang nói to hay nhỏ, hát có bị phô, lệch tông hay không.
- Cơn ác mộng mang tên "Độ trễ" (Latency/Echo dội): Nếu hội trường lớn và dội âm, âm thanh từ loa chính sẽ đập vào bức tường phía cuối khán phòng (cách đó vài chục mét) rồi dội ngược lại tai bạn. Tiếng dội này sẽ bị trễ từ $0.1$ đến $0.2$ giây. Hãy thử tưởng tượng bạn vừa nói chữ "A", nhưng $0.2$ giây sau tai bạn mới nghe thấy tiếng "A" dội lại. Bộ não của bạn sẽ bị "chập mạch", dẫn đến việc nói vấp, nói nhịu hoặc hát hoàn toàn lệch nhịp với nhạc đệm (beat).
Lời kết từ thực tế: Thiếu loa monitor, người đứng trên sân khấu giống như một người đang đi đêm không có đèn pin. Họ hoàn toàn mất phương hướng và không thể làm chủ được giọng nói hay phần biểu diễn của mình.
Vậy hội trường của bạn có thực sự "CẦN" loa monitor?Câu trả lời ngắn gọn là: Có, cực kỳ cần. Nhưng để thực tế hơn, chúng ta hãy phân loại theo quy mô và mục đích sử dụng của hội trường:
Diện tích lớn, thường xuyên có biểu diễn ca nhạc, kịch, hội diễn.Bắt buộc phải có. Nếu không, ca sĩ và ban nhạc không thể biểu diễn được.
Hội trường hội họp chuyên dụng Chỉ dùng để phát biểu, hội thảo, họp hành nghị quyết.Rất cần thiết. Giúp người phát biểu tự tin, kiểm soát được tông giọng và tốc độ nói mà không bị mệt hơi.
Phòng họp nhỏ / Lớp học (< 70m²)Không gian hẹp, âm thanh từ loa chính dội lại đủ để người nói nghe rõ trực tiếp.Có thể không cần. Có thể lược bỏ để tiết kiệm ngân sách.