Toàn quốc HƯỚNG DẪN BIÊN SOẠN VĂN BẢN KHÔNG HÒA GIẢI THEO ĐÚNG GIAI ĐOẠN TỐ TỤNG

Việc phân định rạch ròi các giai đoạn giải quyết tranh chấp tại cơ quan tài phán có ý nghĩa đặc biệt quan trọng giúp người tham gia tố tụng bảo vệ quyền lợi cá nhân hiệu quả. Trong thực tế, từ khóa chính phân định hai cơ chế từ chối hòa giải, đối thoại tại Tòa án thường bị nhiều người đánh đồng và gọi chung bằng một tên gọi là đơn xin không hòa giải, dẫn đến những nhầm lẫn tai hại về mặt thủ tục. Việc sử dụng sai biểu mẫu hoặc áp dụng không đúng thuật ngữ pháp lý có thể khiến quy trình tiếp nhận và xử lý đơn thư trong Thủ tục thụ lý vụ án dân sự sơ thẩm bị đình trệ đáng kể. Để tối ưu hóa thời gian và lộ trình tố tụng, việc thấu hiểu bản chất pháp lý của từng loại văn bản dựa trên cột mốc vụ việc đã được thụ lý hay chưa là điều vô cùng thiết yếu.

Sự khác biệt cốt lõi về thời điểm và nền tảng pháp lý
Để không bị nhầm lẫn giữa hai quy trình này, người tham gia tố tụng cần dựa vào các tiêu chí phân loại cụ thể dưới đây nhằm xác định chính xác quyền và nghĩa vụ của mình:

Giai đoạn trước khi Tòa án thụ lý vụ việc: Thời điểm này được áp dụng khi hồ sơ tranh chấp mới dừng lại ở bước nộp đơn và chưa được cơ quan Tòa án thụ lý một cách chính thức. Toàn bộ quy trình và các hoạt động liên quan trong giai đoạn tiền tố tụng này sẽ chịu sự điều chỉnh trực tiếp bởi các quy định của Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án 2020.

Giai đoạn sau khi Tòa án đã thụ lý vụ án: Bước này diễn ra khi vụ án đã có quyết định thụ lý chính thức từ phía Tòa án và đang nằm trong tiến trình chuẩn bị xét xử. Khác với giai đoạn trước, mọi thủ tục, hành vi tố tụng và việc xem xét không tiến hành hòa giải lúc này phải căn cứ nghiêm ngặt theo các quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.

Bản chất của văn bản từ chối trong cơ chế tiền tố tụng
Khi tranh chấp đang nằm ở giai đoạn tiền tố tụng, toàn bộ tiến trình thương lượng và đối thoại đều được xây dựng trên nền tảng của sự tự nguyện tuyệt đối giữa các bên. Pháp luật hiện hành hoàn toàn không có cơ chế cưỡng bách cá nhân, tổ chức phải tham gia vào quy trình này nếu họ không có nguyện vọng.

Theo quy định tại Khoản 5 Điều 19 Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án 2020, chỉ cần một trong các bên tham gia có nguyện vọng không tiến hành thương lượng thì vụ việc đó sẽ lập tức rơi vào trường hợp không tiến hành hòa giải, đối thoại. Cụ thể, trình tự tương tác và biểu lộ ý chí của đương sự sẽ được vận hành qua các bước sau:

• Bước 1: Đương sự nhận được văn bản thông báo từ phía Tòa án về quyền lựa chọn áp dụng cơ chế hòa giải hoặc đối thoại.
• Bước 2: Người nhận thông báo thực hiện việc phản hồi bằng cách gửi văn bản từ chối hòa giải, đối thoại tại Tòa án. Phương thức gửi có thể linh hoạt thông qua đường bưu điện, fax, thư điện tử cá nhân hoặc đến trực tiếp cơ quan Tòa án để trình bày bằng lời nói và yêu cầu thư ký lập biên bản ghi nhận.
• Bước 3: Dựa trên cơ sở pháp lý tại Khoản 4 và Khoản 8 Điều 16 Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án 2020, ý kiến từ chối chính thức này sẽ là nền tảng bắt buộc để Tòa án chuyển giao hồ sơ đơn khởi kiện sang xử lý theo đúng các trình tự, thủ tục được quy định trong pháp luật tố tụng.

Một lưu ý quan trọng mà người dân cần nhận thức đúng đắn là hệ thống Tòa án hiện nay hoàn toàn không thành lập hay vận hành bất kỳ một “trung tâm hòa giải đối thoại” độc lập nào về mặt tổ chức. Toàn bộ cơ chế tiền tố tụng này đều được đảm nhiệm và triển khai bởi các Hòa giải viên được bổ nhiệm, làm việc ngay tại trụ sở Tòa án trước khi vụ án bước vào giai đoạn thụ lý chính thức.

Cơ chế đơn đề nghị không tiến hành hòa giải khi vụ án đã thụ lý
Sự chuyển biến về mặt tính chất xảy ra khi Tòa án đã chính thức thụ lý vụ án dân sự. Lúc này, mọi văn bản thể hiện ý chí không muốn thương lượng phải được thể hiện dưới dạng đơn đề nghị không tiến hành hòa giải. Văn bản này cấu thành một phần của hồ sơ vụ án và là một quyền tố tụng cụ thể của đương sự trong giai đoạn chuẩn bị xét xử.

Chiếu theo quy định tại Khoản 4 Điều 207 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, khi một trong các đương sự có đơn yêu cầu không tổ chức hòa giải, Tòa án sẽ ghi nhận đây là căn cứ pháp lý để xác định vụ án thuộc trường hợp không tiến hành hòa giải được. Đối với loại văn bản này, các bên đương sự cần đặc biệt lưu ý những khía cạnh cốt lõi sau:

• Biểu mẫu đơn này chỉ được chấp nhận và có giá trị khi vụ án đã được ra thông báo thụ lý hợp pháp và đang nằm trong giai đoạn thu thập chứng cứ, chuẩn bị xét xử sơ thẩm.
• Mục đích tối cao của việc nộp đơn là nhằm đề xuất cơ quan tiến hành tố tụng không tiếp tục ấn định các buổi làm việc mang tính chất hòa giải, giúp tiết kiệm thời gian khi các bên đã không còn tiếng nói chung và việc ngồi lại thương lượng không mang lại kết quả thực chất.
• Lý do nêu trong đơn chính là một trong bốn trường hợp điển hình khiến vụ án dân sự không thể tiến hành hòa giải được quy định đồng bộ tại Điều 207 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.
• Người nộp đơn cần hiểu rằng việc Tòa án chấp nhận đơn không đồng nghĩa với việc họ sẽ đương nhiên giành chiến thắng trong vụ kiện, mà việc này chỉ có tác dụng thay đổi trình tự, rút ngắn các bước trung gian để chuyển nhanh vụ án ra xét xử công khai.

Việc nắm vững cách thức phân biệt giữa văn bản từ chối hòa giải, đối thoại áp dụng ở giai đoạn tiền tố tụng và đơn đề nghị không tiến hành hòa giải áp dụng ở giai đoạn sau thụ lý là chìa khóa để đương sự ngăn chặn hành vi cố tình trì hoãn từ phía đối phương. Tùy thuộc vào thời điểm pháp lý của hồ sơ, việc chọn đúng loại văn bản sẽ giúp tiến trình giải quyết tranh chấp tại Tòa án diễn ra liền mạch và nhanh chóng. Long Phan PMT cam kết cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp, nhanh chóng và hiệu quả, giúp Quý khách hàng giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan một cách thuận lợi và đúng quy định. Liên hệ ngay hotline 1900636387 để được tư vấn miễn phí.