Cắt tần số loa sub là một trong những bước quan trọng khi căn chỉnh dàn karaoke, sân khấu, âm thanh hội trường hoặc hệ thống nghe nhạc. Nếu cắt đúng, loa sub sẽ đảm nhiệm phần trầm cần thiết, loa full hoạt động nhẹ nhàng hơn và tổng thể âm thanh nghe gọn, chắc. Ngược lại, điểm cắt không hợp lý có thể khiến bass bị ù, thiếu lực hoặc chồng chéo với loa chính.
Thực tế không có một mức tần số duy nhất phù hợp cho mọi hệ thống. Người chỉnh cần dựa vào khả năng xuống thấp của loa full, đặc tính của sub và không gian sử dụng để tìm điểm giao nhau phù hợp.
Cắt tần số loa sub là gì?
Hiểu đơn giản, cắt tần số cho sub là giới hạn khoảng tần số mà loa siêu trầm đảm nhiệm. Bộ lọc thường được sử dụng là LPF – Low Pass Filter, tức cho các tần số thấp hơn điểm cắt đi qua và giảm dần những tần số cao hơn.
Ví dụ khi LPF của sub được đặt khoảng 80Hz, loa sub sẽ tập trung chủ yếu vào vùng dưới điểm này thay vì cố tái tạo cả phần trung trầm phía trên.
Ở chiều ngược lại, loa full có thể được đặt HPF – High Pass Filter. Bộ lọc này hạn chế những tần số quá thấp đi vào loa full. Nhờ vậy, sub và loa chính chia sẻ công việc rõ ràng hơn.
Yamaha DXS là một ví dụ khá dễ hình dung. Hãng cho phép lựa chọn crossover ở 80Hz, 100Hz hoặc 120Hz để ghép sub với các dòng loa full khác nhau.
Nên cắt tần số loa sub bao nhiêu Hz?
Mốc 80Hz thường được sử dụng như một điểm bắt đầu khá an toàn, đặc biệt trong các hệ thống nghe nhạc và giải trí gia đình. Yamaha cũng sử dụng 80Hz làm thiết lập crossover mặc định trên nhiều receiver của hãng.
Tuy nhiên, không nên hiểu rằng tất cả loa sub đều phải cắt ở 80Hz.
Nếu loa full có củ bass lớn và có khả năng tái tạo dải thấp tốt, điểm crossover có thể đặt thấp hơn. Ngược lại, loa vệ tinh nhỏ hoặc loa full không xuống được sâu thường cần chuyển phần bass sang sub sớm hơn, chẳng hạn khoảng 100Hz hoặc 120Hz. Yamaha cũng nhận định rằng loa chính có woofer lớn hơn thường có thể sử dụng điểm crossover thấp hơn.
Có thể lấy một số mức dưới đây làm điểm khởi đầu khi căn chỉnh:
Cách cắt tần số loa sub bằng vang số hoặc DSP
Với hệ thống karaoke, sân khấu và hội trường sử dụng vang số, crossover hoặc processor, việc cắt tần số thường được thực hiện trực tiếp trong phần thiết lập đầu ra dành cho sub.
Trước tiên, tìm kênh SUB rồi bật LPF. Có thể bắt đầu ở khoảng 80Hz hoặc 100Hz tùy loa full đang sử dụng.
Tiếp theo, nếu processor hỗ trợ HPF cho loa full, hãy đặt điểm HPF tương ứng để giảm lượng bass sâu mà loa chính phải xử lý. Mục đích là tạo vùng chuyển tiếp tương đối liền mạch giữa loa full và sub, tránh việc cả hai cùng đánh quá nhiều trong một khoảng tần số.
Nhiều thiết bị chuyên nghiệp sử dụng độ dốc tương đối lớn cho crossover. Chẳng hạn hệ thống Yamaha DXR/DXS có các thiết lập lọc 24dB/oct ở những cấu hình nhất định.
Không nhất thiết hệ thống nào cũng phải sử dụng đúng độ dốc này. Nếu có preset do nhà sản xuất cung cấp cho chính model loa đang sử dụng, nên ưu tiên preset đó trước khi tự chỉnh thủ công.
Cách chỉnh trên loa sub điện
Nhiều mẫu sub điện hiện nay đã tích hợp crossover ngay trên bảng điều khiển phía sau nên việc thiết lập đơn giản hơn.
Ví dụ JBL IRX115S cung cấp ba lựa chọn crossover 80Hz, 100Hz và 120Hz. Yamaha DXS cũng có ba mức tương tự. Một số dòng RCF tích hợp DSP cho phép lựa chọn hoặc thay đổi crossover ngay trên loa.
Nếu sử dụng sub điện cùng loa full, bạn có thể bắt đầu như sau:
Đặt crossover ở 80Hz, nghe một đoạn nhạc quen thuộc rồi chú ý vùng bass. Nếu cảm thấy giữa sub và loa full bị hụt, có thể tăng lên 100Hz. Nếu tiếng bass trở nên quá dày, nghe rõ vị trí của sub hoặc phần trung trầm bị lùng bùng, hãy thử hạ điểm cắt xuống.
Mục tiêu không phải làm cho loa sub phát ra thật nhiều tiếng mà là khiến người nghe cảm thấy phần bass nối liền tự nhiên với loa chính.
Đừng quên chỉnh phase sau khi cắt tần số
Cắt đúng tần số nhưng phase giữa sub và loa full không phù hợp vẫn có thể khiến bass yếu đi.
JBL cho biết thiết lập polarity đúng giúp subwoofer hòa trộn tốt hơn với hệ thống full-range. Một số sub của JBL cho phép chuyển giữa 0° và 180° để người dùng lựa chọn trạng thái phù hợp.
Cách đơn giản nhất khi không có thiết bị đo là bật một đoạn nhạc có tiếng bass đều, đứng ở khu vực nghe chính rồi thử lần lượt phase 0° và 180°. Chọn trạng thái cho tiếng bass chắc, đầy và rõ hơn.
Nếu hệ thống lớn sử dụng nhiều sub hoặc khoảng cách giữa sub và loa full khác nhau đáng kể, lúc này còn cần quan tâm tới delay và căn chỉnh thời gian chứ không chỉ riêng phase.
RCF thậm chí phát triển các hệ thống crossover có tính đến cả time delay và phase nhằm giúp vùng giao giữa sub và loa full đồng đều hơn.
Những lỗi thường gặp khi cắt tần số loa sub
Lỗi phổ biến nhất là để sub đánh quá cao. Khi sub lên quá nhiều vùng trung trầm, tiếng bass dễ trở nên nặng, lùng bùng và người nghe có thể nhận ra rõ loa sub đang nằm ở đâu.
Ngược lại, cắt quá thấp trong khi loa full nhỏ không thể xuống tới vùng đó sẽ tạo ra một khoảng thiếu hụt giữa hai loa. Kết quả là tiếng trống thiếu thân, nhạc nghe mỏng mặc dù sub vẫn đánh rất mạnh ở dải thấp.
Một lỗi khác là chỉ chỉnh crossover mà không cân lại gain. Nếu gain sub quá lớn, dù điểm cắt đúng thì tiếng trầm vẫn lấn giọng hát và nhạc cụ. Crossover, gain, phase và vị trí loa cần được cân chỉnh cùng nhau.
SVS khuyến nghị có thể tham khảo khả năng xuống thấp được công bố của loa chính rồi đặt crossover cao hơn vùng giới hạn thấp khoảng 10–15Hz như một điểm xuất phát để ghép với sub.
Cách cắt tần số sub dễ áp dụng nhất
Nếu chưa có nhiều kinh nghiệm, hãy bắt đầu ở khoảng 80Hz. Sau đó mở bản nhạc quen thuộc, nghe ở vị trí sử dụng chính và thay đổi từng bước nhỏ. Nếu loa full nhỏ và cảm giác thiếu phần trung trầm, hãy thử 100Hz rồi 120Hz. Nếu loa full lớn và bass đang bị dày, có thể thử hạ thấp hơn.
Quan trọng nhất là không chỉnh chỉ bằng mắt dựa trên một con số. Hãy xem thông số của loa, sử dụng preset chính hãng nếu có và nghe lại toàn bộ hệ thống sau mỗi lần thay đổi.
Khi cắt tần số loa sub đúng, bạn sẽ không cảm thấy sub hoạt động tách biệt. Tiếng trầm xuất hiện đúng lúc, có lực nhưng không ù, trong khi loa full vẫn giữ được sự rõ ràng. Đó mới là mục tiêu thực sự của việc thiết lập crossover cho một hệ thống âm thanh.
Lạc Việt Audio là đơn vị chuyên tư vấn, thiết kế và lắp đặt các giải pháp âm thanh hội trường, âm thanh phòng họp, âm thanh sự kiện, âm thanh thông báo, loa âm trần, âm thanh nhà xưởng, trường học, nhà văn hóa, UBND Xã Phường,...
Với kinh nghiệm 10 năm trong ngành, Lạc Việt Audio cam kết mang đến các sản phẩm chính hãng, giải pháp tối ưu theo nhu cầu thực tế cùng dịch vụ thi công chuyên nghiệp, đảm bảo chất lượng âm thanh rõ ràng, ổn định và bền bỉ trong quá trình sử dụng.
Thông tin liên hệ:
Địa chỉ: Số 4 NV1, KĐT Rose Town, 79 Ngọc Hồi, Yên Sở, Hà Nội
Điện thoại: 0982.655.355
Email: lacvietaudio@gmail.com
Website: lacvietaudio.com
Thực tế không có một mức tần số duy nhất phù hợp cho mọi hệ thống. Người chỉnh cần dựa vào khả năng xuống thấp của loa full, đặc tính của sub và không gian sử dụng để tìm điểm giao nhau phù hợp.
Cắt tần số loa sub là gì?
Hiểu đơn giản, cắt tần số cho sub là giới hạn khoảng tần số mà loa siêu trầm đảm nhiệm. Bộ lọc thường được sử dụng là LPF – Low Pass Filter, tức cho các tần số thấp hơn điểm cắt đi qua và giảm dần những tần số cao hơn.
Ví dụ khi LPF của sub được đặt khoảng 80Hz, loa sub sẽ tập trung chủ yếu vào vùng dưới điểm này thay vì cố tái tạo cả phần trung trầm phía trên.
Ở chiều ngược lại, loa full có thể được đặt HPF – High Pass Filter. Bộ lọc này hạn chế những tần số quá thấp đi vào loa full. Nhờ vậy, sub và loa chính chia sẻ công việc rõ ràng hơn.
Yamaha DXS là một ví dụ khá dễ hình dung. Hãng cho phép lựa chọn crossover ở 80Hz, 100Hz hoặc 120Hz để ghép sub với các dòng loa full khác nhau.
Nên cắt tần số loa sub bao nhiêu Hz?
Mốc 80Hz thường được sử dụng như một điểm bắt đầu khá an toàn, đặc biệt trong các hệ thống nghe nhạc và giải trí gia đình. Yamaha cũng sử dụng 80Hz làm thiết lập crossover mặc định trên nhiều receiver của hãng.
Tuy nhiên, không nên hiểu rằng tất cả loa sub đều phải cắt ở 80Hz.
Nếu loa full có củ bass lớn và có khả năng tái tạo dải thấp tốt, điểm crossover có thể đặt thấp hơn. Ngược lại, loa vệ tinh nhỏ hoặc loa full không xuống được sâu thường cần chuyển phần bass sang sub sớm hơn, chẳng hạn khoảng 100Hz hoặc 120Hz. Yamaha cũng nhận định rằng loa chính có woofer lớn hơn thường có thể sử dụng điểm crossover thấp hơn.
Có thể lấy một số mức dưới đây làm điểm khởi đầu khi căn chỉnh:
- Loa full lớn, khả năng xuống bass tốt: thử khoảng 70–80Hz.
- Loa full bass 30 hoặc hệ thống PA phổ thông: có thể bắt đầu ở 80–100Hz.
- Loa full nhỏ, loa vệ tinh: thử khoảng 100–120Hz.
- Hệ thống đã có preset của nhà sản xuất: nên ưu tiên preset được thiết kế cho đúng cặp loa và sub.
Cách cắt tần số loa sub bằng vang số hoặc DSP
Với hệ thống karaoke, sân khấu và hội trường sử dụng vang số, crossover hoặc processor, việc cắt tần số thường được thực hiện trực tiếp trong phần thiết lập đầu ra dành cho sub.
Trước tiên, tìm kênh SUB rồi bật LPF. Có thể bắt đầu ở khoảng 80Hz hoặc 100Hz tùy loa full đang sử dụng.
Tiếp theo, nếu processor hỗ trợ HPF cho loa full, hãy đặt điểm HPF tương ứng để giảm lượng bass sâu mà loa chính phải xử lý. Mục đích là tạo vùng chuyển tiếp tương đối liền mạch giữa loa full và sub, tránh việc cả hai cùng đánh quá nhiều trong một khoảng tần số.
Nhiều thiết bị chuyên nghiệp sử dụng độ dốc tương đối lớn cho crossover. Chẳng hạn hệ thống Yamaha DXR/DXS có các thiết lập lọc 24dB/oct ở những cấu hình nhất định.
Không nhất thiết hệ thống nào cũng phải sử dụng đúng độ dốc này. Nếu có preset do nhà sản xuất cung cấp cho chính model loa đang sử dụng, nên ưu tiên preset đó trước khi tự chỉnh thủ công.
Cách chỉnh trên loa sub điện
Nhiều mẫu sub điện hiện nay đã tích hợp crossover ngay trên bảng điều khiển phía sau nên việc thiết lập đơn giản hơn.
Ví dụ JBL IRX115S cung cấp ba lựa chọn crossover 80Hz, 100Hz và 120Hz. Yamaha DXS cũng có ba mức tương tự. Một số dòng RCF tích hợp DSP cho phép lựa chọn hoặc thay đổi crossover ngay trên loa.
Nếu sử dụng sub điện cùng loa full, bạn có thể bắt đầu như sau:
Đặt crossover ở 80Hz, nghe một đoạn nhạc quen thuộc rồi chú ý vùng bass. Nếu cảm thấy giữa sub và loa full bị hụt, có thể tăng lên 100Hz. Nếu tiếng bass trở nên quá dày, nghe rõ vị trí của sub hoặc phần trung trầm bị lùng bùng, hãy thử hạ điểm cắt xuống.
Mục tiêu không phải làm cho loa sub phát ra thật nhiều tiếng mà là khiến người nghe cảm thấy phần bass nối liền tự nhiên với loa chính.
Đừng quên chỉnh phase sau khi cắt tần số
Cắt đúng tần số nhưng phase giữa sub và loa full không phù hợp vẫn có thể khiến bass yếu đi.
JBL cho biết thiết lập polarity đúng giúp subwoofer hòa trộn tốt hơn với hệ thống full-range. Một số sub của JBL cho phép chuyển giữa 0° và 180° để người dùng lựa chọn trạng thái phù hợp.
Cách đơn giản nhất khi không có thiết bị đo là bật một đoạn nhạc có tiếng bass đều, đứng ở khu vực nghe chính rồi thử lần lượt phase 0° và 180°. Chọn trạng thái cho tiếng bass chắc, đầy và rõ hơn.
Nếu hệ thống lớn sử dụng nhiều sub hoặc khoảng cách giữa sub và loa full khác nhau đáng kể, lúc này còn cần quan tâm tới delay và căn chỉnh thời gian chứ không chỉ riêng phase.
RCF thậm chí phát triển các hệ thống crossover có tính đến cả time delay và phase nhằm giúp vùng giao giữa sub và loa full đồng đều hơn.
Những lỗi thường gặp khi cắt tần số loa sub
Lỗi phổ biến nhất là để sub đánh quá cao. Khi sub lên quá nhiều vùng trung trầm, tiếng bass dễ trở nên nặng, lùng bùng và người nghe có thể nhận ra rõ loa sub đang nằm ở đâu.
Ngược lại, cắt quá thấp trong khi loa full nhỏ không thể xuống tới vùng đó sẽ tạo ra một khoảng thiếu hụt giữa hai loa. Kết quả là tiếng trống thiếu thân, nhạc nghe mỏng mặc dù sub vẫn đánh rất mạnh ở dải thấp.
Một lỗi khác là chỉ chỉnh crossover mà không cân lại gain. Nếu gain sub quá lớn, dù điểm cắt đúng thì tiếng trầm vẫn lấn giọng hát và nhạc cụ. Crossover, gain, phase và vị trí loa cần được cân chỉnh cùng nhau.
SVS khuyến nghị có thể tham khảo khả năng xuống thấp được công bố của loa chính rồi đặt crossover cao hơn vùng giới hạn thấp khoảng 10–15Hz như một điểm xuất phát để ghép với sub.
Cách cắt tần số sub dễ áp dụng nhất
Nếu chưa có nhiều kinh nghiệm, hãy bắt đầu ở khoảng 80Hz. Sau đó mở bản nhạc quen thuộc, nghe ở vị trí sử dụng chính và thay đổi từng bước nhỏ. Nếu loa full nhỏ và cảm giác thiếu phần trung trầm, hãy thử 100Hz rồi 120Hz. Nếu loa full lớn và bass đang bị dày, có thể thử hạ thấp hơn.
Quan trọng nhất là không chỉnh chỉ bằng mắt dựa trên một con số. Hãy xem thông số của loa, sử dụng preset chính hãng nếu có và nghe lại toàn bộ hệ thống sau mỗi lần thay đổi.
Khi cắt tần số loa sub đúng, bạn sẽ không cảm thấy sub hoạt động tách biệt. Tiếng trầm xuất hiện đúng lúc, có lực nhưng không ù, trong khi loa full vẫn giữ được sự rõ ràng. Đó mới là mục tiêu thực sự của việc thiết lập crossover cho một hệ thống âm thanh.
Lạc Việt Audio là đơn vị chuyên tư vấn, thiết kế và lắp đặt các giải pháp âm thanh hội trường, âm thanh phòng họp, âm thanh sự kiện, âm thanh thông báo, loa âm trần, âm thanh nhà xưởng, trường học, nhà văn hóa, UBND Xã Phường,...
Với kinh nghiệm 10 năm trong ngành, Lạc Việt Audio cam kết mang đến các sản phẩm chính hãng, giải pháp tối ưu theo nhu cầu thực tế cùng dịch vụ thi công chuyên nghiệp, đảm bảo chất lượng âm thanh rõ ràng, ổn định và bền bỉ trong quá trình sử dụng.
Thông tin liên hệ:
Địa chỉ: Số 4 NV1, KĐT Rose Town, 79 Ngọc Hồi, Yên Sở, Hà Nội
Điện thoại: 0982.655.355
Email: lacvietaudio@gmail.com
Website: lacvietaudio.com