Trong các hệ thống tự động hóa công nghiệp, Van bi điều khiển khí nén được ứng dụng rộng rãi nhờ khả năng đóng mở nhanh, độ kín cao và vận hành ổn định. Tuy nhiên, trên thực tế vận hành tại nhà máy và công trình, không ít hệ thống gặp sự cố do lỗi kỹ thuật hoặc sử dụng không đúng cách. Những lỗi này có thể không gây dừng hệ thống ngay lập tức nhưng sẽ làm giảm hiệu suất, tăng chi phí vận hành và rút ngắn tuổi thọ thiết bị.
Việc nhận diện sớm các lỗi thường gặp khi vận hành van bi điều khiển khí nén là yếu tố quan trọng giúp người vận hành chủ động xử lý và phòng tránh rủi ro.
Van đóng mở chậm hơn so với thiết kế
Một trong những lỗi phổ biến nhất là van đóng mở chậm, phản hồi kém so với tín hiệu điều khiển. Nguyên nhân thường đến từ áp suất khí nén không đủ, lưu lượng khí cấp bị hạn chế hoặc đường ống khí quá nhỏ.
Ngoài ra, van điện từ điều khiển bị bẩn hoặc phản hồi chậm cũng khiến khí cấp vào bộ truyền động không đủ nhanh, làm giảm tốc độ đóng mở của van.
Van không đóng kín hoàn toàn
Van bi điều khiển khí nén có ưu điểm lớn về độ kín, nhưng nếu vận hành không đúng cách, tình trạng đóng không kín vẫn có thể xảy ra. Dấu hiệu dễ nhận biết là lưu chất vẫn rò rỉ qua van dù đã nhận lệnh đóng.
Nguyên nhân thường gặp là bi van hoặc gioăng làm kín bị mòn, bám cặn hoặc trục van bị lệch do lắp đặt sai. Nếu không xử lý sớm, rò rỉ kéo dài sẽ làm hư hỏng các bộ phận liên quan.
Van không mở hết hành trình
Trong một số hệ thống, van chỉ mở một phần, không đạt đủ góc mở thiết kế, dẫn đến lưu lượng không đạt yêu cầu. Lỗi này thường xuất phát từ bộ truyền động khí nén không đủ mô-men xoắn hoặc hành trình bị giới hạn sai.
Ngoài ra, áp suất khí không ổn định cũng khiến lực quay trục van không đủ để mở hoàn toàn bi van.
Rò rỉ khí nén tại bộ truyền động
Rò rỉ khí nén là lỗi thường gặp nhưng dễ bị bỏ qua. Người vận hành có thể nghe thấy tiếng xì khí quanh bộ truyền động hoặc các đầu nối khí.
Rò rỉ khí làm giảm áp suất cấp vào bộ truyền động, khiến van bi điều khiển khí nén vận hành yếu, không ổn định và tiêu tốn nhiều năng lượng hơn cho hệ thống khí nén.
Van hoạt động giật cục hoặc rung lắc
Hiện tượng van đóng mở không đều, giật cục hoặc rung khi vận hành thường là dấu hiệu của khí nén không ổn định hoặc ma sát cơ khí tăng cao.
Nguyên nhân có thể do khí nén chứa nước, bụi bẩn làm mài mòn piston và phớt, hoặc do bi van và trục van bị bẩn, thiếu bôi trơn phù hợp.
Sai chiều đóng mở so với tín hiệu điều khiển
Một lỗi khá nguy hiểm là van đóng mở ngược chiều so với tín hiệu điều khiển từ hệ thống. Điều này thường xảy ra do đấu nối đường khí hoặc van điện từ sai sơ đồ.
Sai chiều đóng mở có thể gây nhầm lẫn cho hệ thống điều khiển trung tâm, dẫn đến các phản ứng không mong muốn và tiềm ẩn rủi ro an toàn.
Van bị kẹt sau thời gian dài không vận hành
Van bi điều khiển khí nén nếu không được vận hành định kỳ có thể bị kẹt do cặn bẩn, ăn mòn hoặc gioăng bị dính vào bề mặt bi van.
Lỗi này thường xuất hiện khi hệ thống khởi động lại sau thời gian dài ngừng hoạt động. Việc chạy thử định kỳ giúp hạn chế đáng kể tình trạng này.
Tiêu hao khí nén bất thường
Khi hệ thống tiêu thụ khí nén nhiều hơn bình thường mà không tăng số lượng van vận hành, rất có thể van bi điều khiển khí nén đang gặp vấn đề.
Nguyên nhân thường đến từ rò rỉ khí, van điện từ không kín hoặc bộ truyền động bị mòn phớt. Tiêu hao khí nén không chỉ làm tăng chi phí vận hành mà còn gây sụt áp toàn hệ thống.
Không bảo trì định kỳ theo khuyến nghị
Nhiều lỗi vận hành không xuất phát từ bản thân van mà do thiếu bảo trì. Không vệ sinh đường khí, không xả nước bộ lọc hoặc không kiểm tra gioăng định kỳ sẽ khiến các lỗi nhỏ tích tụ và trở nên nghiêm trọng.
Bảo trì định kỳ giúp phát hiện sớm dấu hiệu mòn, rò rỉ và đảm bảo van luôn hoạt động trong điều kiện tốt nhất.
>>> Xem thêm: Van bi inox điều khiển khí nén
Sử dụng van không phù hợp với điều kiện làm việc
Một lỗi mang tính hệ thống là lựa chọn van bi điều khiển khí nén không phù hợp với áp suất, nhiệt độ hoặc môi chất. Khi van phải làm việc ngoài dải thiết kế, sự cố sẽ xuất hiện sớm hơn dự kiến.
Việc sử dụng sai điều kiện không chỉ gây lỗi vận hành mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.
Cách hạn chế lỗi khi vận hành van bi điều khiển khí nén
Để hạn chế các lỗi trên, cần đảm bảo nguồn khí nén sạch và ổn định, lựa chọn đúng bộ truyền động, đấu nối đúng sơ đồ và vận hành van theo quy trình chuẩn.
Ngoài ra, cần xây dựng kế hoạch kiểm tra và bảo trì định kỳ, kết hợp chạy thử van theo chu kỳ để duy trì độ ổn định lâu dài.
Kết luận
Những lỗi thường gặp khi vận hành van bi điều khiển khí nén chủ yếu xuất phát từ áp suất khí không ổn định, rò rỉ, mài mòn cơ khí và thiếu bảo trì. Nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời, các lỗi này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất và độ an toàn của hệ thống.
Việc hiểu rõ nguyên nhân, vận hành đúng kỹ thuật và bảo trì định kỳ sẽ giúp van bi điều khiển khí nén hoạt động ổn định, bền bỉ và mang lại hiệu quả kinh tế cao trong suốt vòng đời sử dụng.
Việc nhận diện sớm các lỗi thường gặp khi vận hành van bi điều khiển khí nén là yếu tố quan trọng giúp người vận hành chủ động xử lý và phòng tránh rủi ro.
Van đóng mở chậm hơn so với thiết kế
Một trong những lỗi phổ biến nhất là van đóng mở chậm, phản hồi kém so với tín hiệu điều khiển. Nguyên nhân thường đến từ áp suất khí nén không đủ, lưu lượng khí cấp bị hạn chế hoặc đường ống khí quá nhỏ.
Ngoài ra, van điện từ điều khiển bị bẩn hoặc phản hồi chậm cũng khiến khí cấp vào bộ truyền động không đủ nhanh, làm giảm tốc độ đóng mở của van.
Van không đóng kín hoàn toàn
Van bi điều khiển khí nén có ưu điểm lớn về độ kín, nhưng nếu vận hành không đúng cách, tình trạng đóng không kín vẫn có thể xảy ra. Dấu hiệu dễ nhận biết là lưu chất vẫn rò rỉ qua van dù đã nhận lệnh đóng.
Nguyên nhân thường gặp là bi van hoặc gioăng làm kín bị mòn, bám cặn hoặc trục van bị lệch do lắp đặt sai. Nếu không xử lý sớm, rò rỉ kéo dài sẽ làm hư hỏng các bộ phận liên quan.
Van không mở hết hành trình
Trong một số hệ thống, van chỉ mở một phần, không đạt đủ góc mở thiết kế, dẫn đến lưu lượng không đạt yêu cầu. Lỗi này thường xuất phát từ bộ truyền động khí nén không đủ mô-men xoắn hoặc hành trình bị giới hạn sai.
Ngoài ra, áp suất khí không ổn định cũng khiến lực quay trục van không đủ để mở hoàn toàn bi van.
Rò rỉ khí nén tại bộ truyền động
Rò rỉ khí nén là lỗi thường gặp nhưng dễ bị bỏ qua. Người vận hành có thể nghe thấy tiếng xì khí quanh bộ truyền động hoặc các đầu nối khí.
Rò rỉ khí làm giảm áp suất cấp vào bộ truyền động, khiến van bi điều khiển khí nén vận hành yếu, không ổn định và tiêu tốn nhiều năng lượng hơn cho hệ thống khí nén.
Van hoạt động giật cục hoặc rung lắc
Hiện tượng van đóng mở không đều, giật cục hoặc rung khi vận hành thường là dấu hiệu của khí nén không ổn định hoặc ma sát cơ khí tăng cao.
Nguyên nhân có thể do khí nén chứa nước, bụi bẩn làm mài mòn piston và phớt, hoặc do bi van và trục van bị bẩn, thiếu bôi trơn phù hợp.
Sai chiều đóng mở so với tín hiệu điều khiển
Một lỗi khá nguy hiểm là van đóng mở ngược chiều so với tín hiệu điều khiển từ hệ thống. Điều này thường xảy ra do đấu nối đường khí hoặc van điện từ sai sơ đồ.
Sai chiều đóng mở có thể gây nhầm lẫn cho hệ thống điều khiển trung tâm, dẫn đến các phản ứng không mong muốn và tiềm ẩn rủi ro an toàn.
Van bị kẹt sau thời gian dài không vận hành
Van bi điều khiển khí nén nếu không được vận hành định kỳ có thể bị kẹt do cặn bẩn, ăn mòn hoặc gioăng bị dính vào bề mặt bi van.
Lỗi này thường xuất hiện khi hệ thống khởi động lại sau thời gian dài ngừng hoạt động. Việc chạy thử định kỳ giúp hạn chế đáng kể tình trạng này.
Tiêu hao khí nén bất thường
Khi hệ thống tiêu thụ khí nén nhiều hơn bình thường mà không tăng số lượng van vận hành, rất có thể van bi điều khiển khí nén đang gặp vấn đề.
Nguyên nhân thường đến từ rò rỉ khí, van điện từ không kín hoặc bộ truyền động bị mòn phớt. Tiêu hao khí nén không chỉ làm tăng chi phí vận hành mà còn gây sụt áp toàn hệ thống.
Không bảo trì định kỳ theo khuyến nghị
Nhiều lỗi vận hành không xuất phát từ bản thân van mà do thiếu bảo trì. Không vệ sinh đường khí, không xả nước bộ lọc hoặc không kiểm tra gioăng định kỳ sẽ khiến các lỗi nhỏ tích tụ và trở nên nghiêm trọng.
Bảo trì định kỳ giúp phát hiện sớm dấu hiệu mòn, rò rỉ và đảm bảo van luôn hoạt động trong điều kiện tốt nhất.
>>> Xem thêm: Van bi inox điều khiển khí nén
Sử dụng van không phù hợp với điều kiện làm việc
Một lỗi mang tính hệ thống là lựa chọn van bi điều khiển khí nén không phù hợp với áp suất, nhiệt độ hoặc môi chất. Khi van phải làm việc ngoài dải thiết kế, sự cố sẽ xuất hiện sớm hơn dự kiến.
Việc sử dụng sai điều kiện không chỉ gây lỗi vận hành mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.
Cách hạn chế lỗi khi vận hành van bi điều khiển khí nén
Để hạn chế các lỗi trên, cần đảm bảo nguồn khí nén sạch và ổn định, lựa chọn đúng bộ truyền động, đấu nối đúng sơ đồ và vận hành van theo quy trình chuẩn.
Ngoài ra, cần xây dựng kế hoạch kiểm tra và bảo trì định kỳ, kết hợp chạy thử van theo chu kỳ để duy trì độ ổn định lâu dài.
Kết luận
Những lỗi thường gặp khi vận hành van bi điều khiển khí nén chủ yếu xuất phát từ áp suất khí không ổn định, rò rỉ, mài mòn cơ khí và thiếu bảo trì. Nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời, các lỗi này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất và độ an toàn của hệ thống.
Việc hiểu rõ nguyên nhân, vận hành đúng kỹ thuật và bảo trì định kỳ sẽ giúp van bi điều khiển khí nén hoạt động ổn định, bền bỉ và mang lại hiệu quả kinh tế cao trong suốt vòng đời sử dụng.