Có anh em nào từng gặp trường hợp hệ thống điều hòa lắp đặt xong, quạt chạy bình thường nhưng đo lưu lượng gió ở cuối tuyến vẫn thiếu so với thiết kế chưa?
Ban đầu cứ nghĩ do quạt yếu, đường ống bố trí chưa hợp lý hoặc van gió điều chỉnh chưa chuẩn. Thế nhưng, kiểm tra kỹ mới phát hiện hàng loạt vị trí bích nối, góc ống và cửa thăm đang bị rò rỉ không khí.
Điều đáng nói là nhìn bên ngoài, hệ thống ống gió vẫn rất đẹp, các mối ghép tưởng chừng kín khít.
Vậy tiêu chuẩn độ kín của hệ thống ống gió được quy định như thế nào? Và làm sao để hạn chế tình trạng thi công xong mới phát hiện rò rỉ, phải tháo ra xử lý lại?
1. Tiêu chuẩn độ kín của hệ thống ống gió được quy định như thế nào?
Độ kín ống gió thực chất là gì?
Hiểu đơn giản, độ kín ống gió thể hiện khả năng hạn chế không khí rò rỉ qua thành ống, đường ghép, bích nối và các vị trí liên kết khi hệ thống chịu chênh lệch áp suất.
Một điểm anh em cần phân biệt: Ống gió tôn dày chưa chắc đã kín khí tốt.
Dù sử dụng tôn có độ dày phù hợp, nếu gia công mí ghép không chuẩn, gioăng bích lắp sai hoặc xử lý keo làm kín sơ sài thì hệ thống vẫn có thể rò rỉ.
Vì vậy, muốn đánh giá độ kín phải xem xét áp suất thử, lưu lượng rò rỉ thực tế và giới hạn cho phép, chứ không thể chỉ quan sát bằng mắt thường.
Phân biệt Seal Class và Leakage Class theo SMACNA
Trong các tài liệu kỹ thuật của SMACNA, có hai khái niệm anh em dễ nhầm lẫn:
Seal Class – Phân loại phạm vi làm kín:
Ở cùng điều kiện áp suất thử, Leakage Class càng thấp thì yêu cầu hạn chế rò rỉ càng nghiêm ngặt.
Điểm quan trọng là không nên nhầm Seal Class với kết quả đo độ kín thực tế.
Tại Việt Nam, khi thiết kế và thi công có thể tham chiếu TCVN 5687:2024 cùng các tiêu chuẩn được chỉ định trong hồ sơ kỹ thuật. Một số dự án còn áp dụng EN 12237 hoặc EN 1507 để đánh giá độ kín theo hệ phân loại châu Âu.
Không có một cấp độ kín duy nhất bắt buộc cho mọi hệ thống. Yêu cầu cụ thể cần căn cứ vào chức năng sử dụng, áp suất làm việc và hồ sơ thiết kế được phê duyệt.
2. Ống gió không đạt độ kín: Những hậu quả anh em thi công dễ gặp nhất
Có những lỗi lúc lắp đặt tưởng không đáng kể, nhưng đến khi cân chỉnh hệ thống mới thấy hậu quả.
Thất thoát lưu lượng, gió cấp không đủ
Khi không khí rò rỉ trên đường ống, lượng gió đến các miệng cấp có thể thấp hơn thiết kế, đặc biệt tại những nhánh xa quạt.
Đội cân chỉnh có thể phải điều chỉnh van gió nhiều lần nhưng vẫn không đạt lưu lượng mong muốn nếu chưa xử lý nguyên nhân rò rỉ.
Tăng chi phí vận hành
Với hệ thống điều hòa, không khí đã được làm lạnh mà rò rỉ vào khu vực không cần điều hòa có thể gây tổn thất năng lượng.
Nếu phải tăng tốc độ quạt để bù lượng gió thiếu hụt, điện năng tiêu thụ của quạt cũng có thể tăng.
Tất nhiên, mức tổn thất còn phụ thuộc vị trí rò rỉ, điều kiện vận hành và phương án điều khiển hệ thống.
Khó nghiệm thu, tốn chi phí sửa chữa
Đây có lẽ là vấn đề khiến nhiều đội thi công đau đầu nhất.
Nếu kết quả thử kín vượt giới hạn cho phép, nhà thầu phải kiểm tra, xử lý và thử lại.
Đặc biệt, khi trần thạch cao đã hoàn thiện, việc tiếp cận các mối nối để sửa chữa sẽ mất nhiều công sức hơn.
Một mối nối hở có thể không đáng kể, nhưng hàng trăm vị trí rò rỉ trên toàn hệ thống lại là câu chuyện khác.
3. Làm sao để thi công hệ thống ống gió đạt độ kín tốt hơn?
Theo kinh nghiệm thực tế, muốn hạn chế rò rỉ thì phải kiểm soát chất lượng ngay từ khâu gia công, chứ không đợi đến lúc nghiệm thu mới xử lý.
Kiểm soát chất lượng gia công tại xưởng
Ống gió cần được gia công đúng kích thước, hình dạng và cấu tạo mối ghép theo yêu cầu thiết kế.
Việc sử dụng máy cắt, chấn, tạo mí hoặc dây chuyền gia công tự động giúp tăng độ đồng đều, hạn chế sai lệch kích thước giữa các đoạn ống.
Tuy nhiên, máy móc hiện đại không đồng nghĩa với việc ống gió chắc chắn đạt độ kín. Công đoạn xử lý mối ghép và lắp đặt vẫn đóng vai trò rất quan trọng.
Đừng xem nhẹ những vị trí dễ rò rỉ
Khi thi công, anh em nên đặc biệt chú ý:
Thử kín trước khi đóng trần
Đây là bước nên thực hiện đúng thời điểm để tránh phát sinh chi phí sửa chữa.
Với các đoạn ống cần thử kín, đội thi công phải cô lập đoạn thử, sử dụng thiết bị đo phù hợp, tạo áp suất thử theo yêu cầu và ghi nhận lưu lượng rò rỉ.
Kết quả được đối chiếu với giới hạn chấp nhận trong hồ sơ kỹ thuật. Những vị trí không đạt cần được xử lý và thử lại.
Anh em cũng lưu ý, thử độ kín ống gió và đo cân bằng lưu lượng gió tại miệng cấp là hai công việc khác nhau, không nên dùng kết quả của bước này để thay thế bước kia.
>>> XEM THÊM: Quy Trình Lắp Đặt Hệ Thống Ống Gió: 7 Bước Chuẩn
4. Có phải cứ mua ống gió đắt tiền là sẽ kín hơn?
Chưa chắc!
Ống gió giá cao, sử dụng tôn dày nhưng gia công thiếu chính xác hoặc lắp đặt không đúng kỹ thuật vẫn có thể rò rỉ.
Ngược lại, một hệ thống sử dụng vật liệu phù hợp, mối ghép được xử lý cẩn thận và kiểm tra đúng quy trình hoàn toàn có thể đáp ứng yêu cầu độ kín của dự án.
Vì vậy, khi lựa chọn nhà cung cấp, anh em đừng chỉ so sánh đơn giá theo mét vuông. Nên quan tâm thêm đến chất lượng gia công, cấu tạo mối nối, phụ kiện và yêu cầu kiểm tra nghiệm thu.
5. Đừng để những khe hở nhỏ trở thành chi phí lớn
Độ kín không phải yếu tố dễ nhận thấy bằng mắt thường, nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng vận hành và nghiệm thu hệ thống thông gió, điều hòa không khí.
Muốn hạn chế rò rỉ, tốt nhất nên kiểm soát đồng bộ từ gia công ống gió, lựa chọn phụ kiện, xử lý mối nối đến kiểm tra trước khi đóng trần.
Anh em đang tìm hiểu thêm về ống gió, phụ kiện và giải pháp thi công có thể tham khảo tại Dosamec - chuyên sản xuất, gia công, thi công ống gió để có thêm thông tin khi lựa chọn phương án phù hợp cho công trình.
Còn anh em trong nghề thì sao? Theo mọi người, lỗi rò rỉ ống gió ngoài công trình thường xuất phát từ khâu gia công tại xưởng hay do đội lắp đặt xử lý mối nối chưa kỹ?
Ai từng gặp trường hợp thử kín không đạt, phải xử lý lại cả tuyến ống thì chia sẻ thêm kinh nghiệm để anh em cùng tham khảo nhé!
CÔNG TY CỔ PHẦN CÔNG NGHIỆP DOSAMEC
Ban đầu cứ nghĩ do quạt yếu, đường ống bố trí chưa hợp lý hoặc van gió điều chỉnh chưa chuẩn. Thế nhưng, kiểm tra kỹ mới phát hiện hàng loạt vị trí bích nối, góc ống và cửa thăm đang bị rò rỉ không khí.
Điều đáng nói là nhìn bên ngoài, hệ thống ống gió vẫn rất đẹp, các mối ghép tưởng chừng kín khít.
Vậy tiêu chuẩn độ kín của hệ thống ống gió được quy định như thế nào? Và làm sao để hạn chế tình trạng thi công xong mới phát hiện rò rỉ, phải tháo ra xử lý lại?
1. Tiêu chuẩn độ kín của hệ thống ống gió được quy định như thế nào?
Độ kín ống gió thực chất là gì?
Hiểu đơn giản, độ kín ống gió thể hiện khả năng hạn chế không khí rò rỉ qua thành ống, đường ghép, bích nối và các vị trí liên kết khi hệ thống chịu chênh lệch áp suất.
Một điểm anh em cần phân biệt: Ống gió tôn dày chưa chắc đã kín khí tốt.
Dù sử dụng tôn có độ dày phù hợp, nếu gia công mí ghép không chuẩn, gioăng bích lắp sai hoặc xử lý keo làm kín sơ sài thì hệ thống vẫn có thể rò rỉ.
Vì vậy, muốn đánh giá độ kín phải xem xét áp suất thử, lưu lượng rò rỉ thực tế và giới hạn cho phép, chứ không thể chỉ quan sát bằng mắt thường.
Phân biệt Seal Class và Leakage Class theo SMACNA
Trong các tài liệu kỹ thuật của SMACNA, có hai khái niệm anh em dễ nhầm lẫn:
Seal Class – Phân loại phạm vi làm kín:
- Class A: Làm kín mối nối ngang, đường ghép dọc và các vị trí xuyên qua thành ống.
- Class B: Làm kín mối nối ngang và đường ghép dọc.
- Class C: Làm kín mối nối ngang.
Ở cùng điều kiện áp suất thử, Leakage Class càng thấp thì yêu cầu hạn chế rò rỉ càng nghiêm ngặt.
Điểm quan trọng là không nên nhầm Seal Class với kết quả đo độ kín thực tế.
Tại Việt Nam, khi thiết kế và thi công có thể tham chiếu TCVN 5687:2024 cùng các tiêu chuẩn được chỉ định trong hồ sơ kỹ thuật. Một số dự án còn áp dụng EN 12237 hoặc EN 1507 để đánh giá độ kín theo hệ phân loại châu Âu.
Không có một cấp độ kín duy nhất bắt buộc cho mọi hệ thống. Yêu cầu cụ thể cần căn cứ vào chức năng sử dụng, áp suất làm việc và hồ sơ thiết kế được phê duyệt.
2. Ống gió không đạt độ kín: Những hậu quả anh em thi công dễ gặp nhất
Có những lỗi lúc lắp đặt tưởng không đáng kể, nhưng đến khi cân chỉnh hệ thống mới thấy hậu quả.
Thất thoát lưu lượng, gió cấp không đủ
Khi không khí rò rỉ trên đường ống, lượng gió đến các miệng cấp có thể thấp hơn thiết kế, đặc biệt tại những nhánh xa quạt.
Đội cân chỉnh có thể phải điều chỉnh van gió nhiều lần nhưng vẫn không đạt lưu lượng mong muốn nếu chưa xử lý nguyên nhân rò rỉ.
Tăng chi phí vận hành
Với hệ thống điều hòa, không khí đã được làm lạnh mà rò rỉ vào khu vực không cần điều hòa có thể gây tổn thất năng lượng.
Nếu phải tăng tốc độ quạt để bù lượng gió thiếu hụt, điện năng tiêu thụ của quạt cũng có thể tăng.
Tất nhiên, mức tổn thất còn phụ thuộc vị trí rò rỉ, điều kiện vận hành và phương án điều khiển hệ thống.
Khó nghiệm thu, tốn chi phí sửa chữa
Đây có lẽ là vấn đề khiến nhiều đội thi công đau đầu nhất.
Nếu kết quả thử kín vượt giới hạn cho phép, nhà thầu phải kiểm tra, xử lý và thử lại.
Đặc biệt, khi trần thạch cao đã hoàn thiện, việc tiếp cận các mối nối để sửa chữa sẽ mất nhiều công sức hơn.
Một mối nối hở có thể không đáng kể, nhưng hàng trăm vị trí rò rỉ trên toàn hệ thống lại là câu chuyện khác.
3. Làm sao để thi công hệ thống ống gió đạt độ kín tốt hơn?
Theo kinh nghiệm thực tế, muốn hạn chế rò rỉ thì phải kiểm soát chất lượng ngay từ khâu gia công, chứ không đợi đến lúc nghiệm thu mới xử lý.
Kiểm soát chất lượng gia công tại xưởng
Ống gió cần được gia công đúng kích thước, hình dạng và cấu tạo mối ghép theo yêu cầu thiết kế.
Việc sử dụng máy cắt, chấn, tạo mí hoặc dây chuyền gia công tự động giúp tăng độ đồng đều, hạn chế sai lệch kích thước giữa các đoạn ống.
Tuy nhiên, máy móc hiện đại không đồng nghĩa với việc ống gió chắc chắn đạt độ kín. Công đoạn xử lý mối ghép và lắp đặt vẫn đóng vai trò rất quan trọng.
Đừng xem nhẹ những vị trí dễ rò rỉ
Khi thi công, anh em nên đặc biệt chú ý:
- Bích nối: Kiểm tra gioăng, góc bích và độ siết bu lông.
- Đường ghép dọc: Xử lý làm kín theo yêu cầu kỹ thuật.
- Cửa thăm, đầu nối mềm: Kiểm tra độ kín tại vị trí tiếp giáp.
- Phụ kiện ống gió: Chú ý các vị trí liên kết của van VCD, gót giày, vuông tròn và những chi tiết xuyên qua thành ống.
Thử kín trước khi đóng trần
Đây là bước nên thực hiện đúng thời điểm để tránh phát sinh chi phí sửa chữa.
Với các đoạn ống cần thử kín, đội thi công phải cô lập đoạn thử, sử dụng thiết bị đo phù hợp, tạo áp suất thử theo yêu cầu và ghi nhận lưu lượng rò rỉ.
Kết quả được đối chiếu với giới hạn chấp nhận trong hồ sơ kỹ thuật. Những vị trí không đạt cần được xử lý và thử lại.
Anh em cũng lưu ý, thử độ kín ống gió và đo cân bằng lưu lượng gió tại miệng cấp là hai công việc khác nhau, không nên dùng kết quả của bước này để thay thế bước kia.
>>> XEM THÊM: Quy Trình Lắp Đặt Hệ Thống Ống Gió: 7 Bước Chuẩn
4. Có phải cứ mua ống gió đắt tiền là sẽ kín hơn?
Chưa chắc!
Ống gió giá cao, sử dụng tôn dày nhưng gia công thiếu chính xác hoặc lắp đặt không đúng kỹ thuật vẫn có thể rò rỉ.
Ngược lại, một hệ thống sử dụng vật liệu phù hợp, mối ghép được xử lý cẩn thận và kiểm tra đúng quy trình hoàn toàn có thể đáp ứng yêu cầu độ kín của dự án.
Vì vậy, khi lựa chọn nhà cung cấp, anh em đừng chỉ so sánh đơn giá theo mét vuông. Nên quan tâm thêm đến chất lượng gia công, cấu tạo mối nối, phụ kiện và yêu cầu kiểm tra nghiệm thu.
5. Đừng để những khe hở nhỏ trở thành chi phí lớn
Độ kín không phải yếu tố dễ nhận thấy bằng mắt thường, nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng vận hành và nghiệm thu hệ thống thông gió, điều hòa không khí.
Muốn hạn chế rò rỉ, tốt nhất nên kiểm soát đồng bộ từ gia công ống gió, lựa chọn phụ kiện, xử lý mối nối đến kiểm tra trước khi đóng trần.
Anh em đang tìm hiểu thêm về ống gió, phụ kiện và giải pháp thi công có thể tham khảo tại Dosamec - chuyên sản xuất, gia công, thi công ống gió để có thêm thông tin khi lựa chọn phương án phù hợp cho công trình.
Còn anh em trong nghề thì sao? Theo mọi người, lỗi rò rỉ ống gió ngoài công trình thường xuất phát từ khâu gia công tại xưởng hay do đội lắp đặt xử lý mối nối chưa kỹ?
Ai từng gặp trường hợp thử kín không đạt, phải xử lý lại cả tuyến ống thì chia sẻ thêm kinh nghiệm để anh em cùng tham khảo nhé!
CÔNG TY CỔ PHẦN CÔNG NGHIỆP DOSAMEC
- Hotline: 18001165
- Email: info@dosamec.com.vn
- Nhà xưởng: 6/3 - 6/3A Huỳnh Tấn Chùa, Xã Bà Điểm, TP. Hồ Chí Minh
- Website: dosamec.com