Toàn quốc PHÂN ĐỊNH HAI CƠ CHẾ TỪ CHỐI HÒA GIẢI, ĐỐI THOẠI TẠI TÒA ÁN HIỆN NAY

Việc nhận thức đúng đắn về mặt thời gian và thủ tục tố tụng đóng vai trò đặc biệt cốt lõi trước khi cá nhân hay tổ chức đưa ra quyết định lựa chọn biểu mẫu văn bản pháp lý phù hợp. Trên thực tế, phần lớn các chủ thể tham gia tố tụng thường sử dụng một cách đại khái và đánh đồng chung bản chất bằng cụm từ “đơn xin không hòa giải”. Tuy nhiên dưới góc độ chuyên môn pháp lý, cách gọi này bắt buộc phải được bóc tách một cách tường minh và chuẩn xác thành văn bản từ chối hòa giải, đối thoại tại Tòa án hoặc đơn đề nghị không tiến hành hòa giải. Sự khác biệt mang tính quyết định ở đây chính là căn cứ vào việc hồ sơ tranh chấp thực tế đã được phía cơ quan Tòa án ra thông báo thụ lý chính thức hay chưa. Trong trường hợp người dân xác định sai lệch trạng thái của hồ sơ, toàn bộ yêu cầu đưa ra rất có thể gặp phải tình trạng ách tắc hoặc bị kéo dài thời gian xử lý một cách đáng tiếc trong phạm vi Thủ tục thụ lý vụ án dân sự sơ thẩm.

Để làm rõ điều này, chúng ta cần hiểu bản chất của hoạt động “Hòa giải tại Tòa án” chính là quá trình được thực hiện trực tiếp bởi các Hòa giải viên ở thời điểm trước khi Tòa án tiến hành thụ lý chính thức hồ sơ vụ việc dân sự, với mục tiêu cốt lõi là hỗ trợ, tạo điều kiện cho các chủ thể tự nguyện bàn bạc nhằm tìm ra phương án giải quyết tối ưu (được quy định rõ tại Khoản 2 Điều 2 Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án 2020). Hoàn toàn tương tự như vậy, hoạt động “Đối thoại tại Tòa án” cũng mang bản chất là quá trình do Hòa giải viên dẫn dắt và điều phối ở giai đoạn trước khi hồ sơ vụ án hành chính được thụ lý (được quy định rõ tại Khoản 3 Điều 2 Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án 2020).

Tiêu chí phân loại cơ bản giữa hai giai đoạn
Để giúp người dân dễ dàng nhận diện và áp dụng chính xác trên thực tế, hai cơ chế này có thể được đặt lên bàn cân so sánh dựa trên các tiêu chí nền tảng sau đây:

• Về thời điểm áp dụng thực tế:
  • Trước khi Tòa án thụ lý: Áp dụng đối với những hồ sơ tranh chấp, vụ việc mới dừng lại ở bước nộp đơn và hoàn toàn chưa được phía Tòa án ra thông báo thụ lý chính thức.
  • Sau khi Tòa án thụ lý: Áp dụng đối với những vụ án tranh chấp cụ thể đã được cơ quan Tòa án ra thông báo thụ lý chính thức và đang nằm trong quá trình giải quyết.
• Về nền tảng cơ sở pháp lý điều chỉnh:
  • Trước khi Tòa án thụ lý: Chịu sự điều chỉnh và tuân thủ nghiêm ngặt theo các quy định của Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án 2020.
  • Sau khi Tòa án thụ lý: Chịu sự điều chỉnh trực tiếp từ các quy phạm pháp luật được quy định trong Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.

Bản chất của văn bản từ chối trong cơ chế tiền tố tụng
Khi xem xét ở giai đoạn tiền tố tụng, toàn bộ tiến trình thương lượng hay trao đổi giữa các bên đều phải tôn trọng và vận hành dựa trên nền tảng của nguyên tắc tự nguyện tuyệt đối. Các đương sự hoàn toàn không bị đặt vào trạng thái ép buộc phải tham gia vào tiến trình này nếu bản thân họ cảm thấy không đồng ý hoặc không có nguyện vọng. Chỉ cần xuất hiện việc một trong các bên tham gia chủ động bày tỏ ý chí bằng văn bản yêu cầu không thực hiện việc hòa giải hoặc đối thoại, thì toàn bộ vụ việc đó sẽ lập tức được xếp vào nhóm các trường hợp không tiến hành hòa giải, đối thoại (căn cứ theo tinh thần tại Khoản 5 Điều 19 Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án 2020).

Về mặt thực tế, trình tự vận hành và xử lý đối với trường hợp này thường được triển khai thông qua các bước cụ thể như sau:

• Tư vấn Long Phan hỗ trợ phân tích thông báo: Khi đương sự nhận được văn bản thông báo chính thức từ phía Tòa án về việc họ có quyền lợi được lựa chọn phương án tham gia hòa giải hoặc đối thoại.
• Tư vấn Long Phan hỗ trợ soạn thảo văn bản phản hồi: Đương sự tiến hành nộp văn bản từ chối hòa giải, đối thoại tại Tòa án cho cơ quan có thẩm quyền. Bên cạnh đó, pháp luật cũng mở rộng phương thức biểu đạt ý chí bằng cách cho phép gửi phản hồi thông qua fax, thư điện tử trực tuyến, hoặc người dân có thể đến gặp trực tiếp để cán bộ Tòa án lập biên bản ghi nhận ý kiến.
• Tư vấn Long Phan hỗ trợ theo dõi chuyển giao hồ sơ: Dựa trên các căn cứ pháp lý vững chắc tại Khoản 4 và Khoản 8 Điều 16 Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án 2020, việc đương sự thể hiện quan điểm không đồng thuận chính là cơ sở pháp lý cốt lõi để Tòa án chấm dứt quy trình tiền tố tụng và chuyển giao toàn bộ đơn từ sang để xử lý nghiêm chỉnh theo đúng các quy định của pháp luật tố tụng hiện hành.

Một điểm lưu ý quan trọng mà người dân cần định hình tư duy một cách chính xác là cơ quan Tòa án hoàn toàn không thiết lập hay vận hành một bộ máy mang tên “trung tâm hòa giải đối thoại” mang tính chất độc lập, tách rời. Thực tế, toàn bộ cơ chế mang tính nhân văn này được đảm nhiệm và thực thi bởi đội ngũ các Hòa giải viên thuộc biên chế làm việc tại Tòa án, và tất cả phải được diễn ra trước dấu mốc thời gian thụ lý vụ án.

Bản chất của đơn đề nghị không tiến hành hòa giải trong vụ án dân sự
Khác biệt hoàn toàn với giai đoạn nêu trên, một khi vụ án tranh chấp đã chính thức bước vào giai đoạn thụ lý, loại văn bản có giá trị pháp lý phù hợp và đúng đắn nhất mà đương sự phải sử dụng chính là đơn đề nghị không tiến hành hòa giải. Biểu mẫu văn bản này là một yêu cầu mang tính tố tụng được đặt ra ngay trong dòng thời gian mà Tòa án đang trực tiếp giải quyết vụ án dân sự của các bên. Căn cứ chi tiết dựa theo quy định tại Khoản 4 Điều 207 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, việc một trong số các đương sự chủ động nộp đơn bày tỏ nguyện vọng không muốn thực hiện hòa giải sẽ trở thành căn cứ pháp lý trực tiếp để cơ quan chức năng xác định đây là vụ án thuộc trường hợp không tiến hành hòa giải được.

Đối với cơ chế này, người dân bắt buộc phải ghi nhớ sâu sắc một số khía cạnh pháp lý trọng tâm sau đây:

• Tư vấn Long Phan hỗ trợ xác định giai đoạn áp dụng: Mẫu đơn này chỉ có giá trị sử dụng và được chấp nhận khi vụ án đã phát sinh thông báo thụ lý hợp pháp, đồng thời hồ sơ đang nằm trong giai đoạn chuẩn bị đưa vụ án ra xét xử theo quy định.
• Tư vấn Long Phan hỗ trợ làm rõ mục đích văn bản: Bản chất cốt lõi của việc nộp đơn này nhằm mục đích đề nghị phía thẩm phán phụ trách không tiếp tục sắp xếp hay tổ chức các phiên hòa giải tập trung, đặc biệt là trong các bối cảnh mà việc ngồi lại làm việc giữa các bên không còn mang lại giá trị thực chất hay có khả năng đạt được tiếng nói chung.
• Tư vấn Long Phan hỗ trợ viện dẫn căn cứ pháp lý: Căn cứ phát sinh từ đơn thư này được xếp nằm trong nhóm bốn trường hợp đặc thù khiến vụ án dân sự không thể tiến hành hòa giải được, đã được quy định vô cùng chi tiết và cụ thể tại Điều 207 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.

Cần phải hiểu một cách hết sức sáng suốt rằng, việc người dân nộp văn bản này lên Tòa án hoàn toàn không mang ý nghĩa quyết định hay đồng nghĩa với việc đương sự đó đương nhiên được tuyên thắng kiện trong vụ án. Hành động này đơn thuần chỉ tạo ra những tác động trực tiếp và làm thay đổi trật tự, trình tự cũng như các bước xử lý hồ sơ vụ án của Hội đồng xét xử. Do đó, nếu như cái đích cuối cùng mà đương sự mong muốn hướng tới là ngăn chặn cũng như hạn chế tối đa việc phía đối phương cố tình dây dưa, tìm cách trì hoãn hay kéo dài thời gian giải quyết tranh chấp, thì việc chủ động lựa chọn chính xác tên gọi và bản chất của văn bản là điều kiện tiên quyết. Nhắc lại để ghi nhớ: trước thời điểm thụ lý bắt buộc phải sử dụng văn bản từ chối hòa giải, đối thoại; còn sau thời điểm thụ lý thì nhất định phải sử dụng đơn đề nghị không tiến hành hòa giải.

Tóm lại, việc phân biệt giữa văn bản từ chối hòa giải, đối thoại (giai đoạn trước thụ lý theo Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án 2020) và đơn đề nghị không tiến hành hòa giải (giai đoạn sau thụ lý theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015) là yếu tố quyết định giúp tối ưu hóa thời gian và ngăn chặn hành vi kéo dài vụ án từ phía đối phương. Long Phan PMT cam kết cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp, nhanh chóng và hiệu quả, giúp Quý khách hàng giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan một cách thuận lợi và đúng quy định. Liên hệ ngay hotline 1900636387 để được tư vấn miễn phí.