Toàn quốc PHÂN TÍCH YẾU TỐ CHỦ ĐỘNG CẤU THÀNH TỘI TỔ CHỨC SỬ DỤNG CHẤT MA TÚY

Trong thực tiễn xét xử các vụ án hình sự liên quan đến chất cấm, việc định tội danh đối với các hành vi liên quan luôn đòi hỏi sự phân tích kỹ lưỡng và chính xác từ cơ quan tiến hành tố tụng. Việc phân biệt giữa hành vi tự mình sử dụng và hành vi tạo điều kiện cho người khác sử dụng là mấu chốt để áp dụng đúng quy định pháp luật. Để làm rõ vấn đề này, bài viết dưới đây của Long Phan PMT sẽ tập trung làm rõ yếu tố chủ động cấu thành tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy nhằm giúp bạn đọc có cái nhìn sâu sắc và toàn diện hơn dưới góc độ pháp lý.

Căn cứ vào quy định tại Khoản 1 Điều 255 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025), bất kỳ người nào có hành vi tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy dưới mọi hình thức, phương thức khác nhau thì đều phải chịu trách nhiệm hình sự trước pháp luật. Quy định này cho thấy, quá trình xác định và cấu thành tội danh nêu trên hoàn toàn không bị bó hẹp hay phụ thuộc vào việc cá nhân đó có trực tiếp đưa chất ma túy vào cơ thể của mình hay không. Trên thực tế, các cơ quan chức năng có thẩm quyền tiến hành tố tụng sẽ thực hiện việc đánh giá, xem xét một cách toàn diện và khách quan toàn bộ chuỗi hành vi của đối tượng ở tất cả các giai đoạn, bao gồm trước khi diễn ra, trong quá trình thực hiện và ngay sau thời điểm việc sử dụng chất ma túy kết thúc.

Dựa trên hướng dẫn chi tiết tại Mục 7 Phần I Công văn số 02/TANDTC-PC, khái niệm tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy được định nghĩa là việc một cá nhân thực hiện một hoặc nhiều hành vi mang tính chất chủ động như: sắp xếp, bố trí, điều phối con người cùng các phương tiện; cung cấp chất ma túy, chuẩn bị địa điểm hoặc cung cấp các loại công cụ, dụng cụ thiết yếu nhằm mục đích phục vụ cho việc tiêu thụ trái phép chất cấm. Từ cơ sở pháp lý này, các dạng hành vi chủ động mang tính cốt lõi cần phải được bóc tách, làm rõ và ghi nhận một cách độc lập, chi tiết trong hồ sơ vụ án bao gồm:

• Hành vi bố trí và sắp xếp địa điểm: Đây là việc tìm kiếm, chuẩn bị hoặc cung cấp không gian (như phòng karaoke, nhà riêng, khách sạn, căn hộ thuê...) để một nhóm người tập hợp và sử dụng chất ma túy. Yếu tố cấu thành đặc biệt được ghi nhận khi người sắp xếp biết rõ và nhận thức đầy đủ về mục đích thuê hoặc sử dụng phòng đó là để thỏa mãn cơn nghiện.
• Hành vi điều hành con người và phương tiện: Biểu hiện qua việc chủ động liên lạc, rủ rê, gọi thêm người tham gia; phân công, chỉ dẫn phương thức di chuyển; đứng ra đặt phòng hoặc trực tiếp kiểm soát, giám sát việc ra vào tại nơi sử dụng chất ma túy nhằm đảm bảo tính bảo mật hoặc thuận tiện cho cả nhóm.
• Hành vi trực tiếp cung cấp chất ma túy: Việc một người chủ động chuẩn bị và đưa ma túy cho người khác sử dụng, ngay cả khi trong vụ án không xuất hiện bất kỳ người cầm đầu hay người chỉ huy điều hành nào phía sau, thì hành vi cung cấp này vẫn hoàn toàn đủ yếu tố độc lập để cấu thành tội tổ chức.
• Hành vi cung cấp các công cụ, phương tiện phục vụ: Việc chuẩn bị sẵn các loại dụng cụ dùng cho việc sử dụng ma túy như đĩa sứ, thẻ quẹt, ống hút, bật lửa, loa, đèn nháy... nhằm tạo điều kiện tối ưu cho quá trình tiêu thụ chất cấm diễn ra thuận lợi.
• Hành vi lôi kéo, rủ rê kết hợp với điều kiện vật chất: Bản thân lời nói rủ rê đơn thuần có thể chưa đủ, nhưng nếu lời rủ rê đó gắn liền với các hành động cụ thể như chuẩn bị trước chất ma túy, tìm kiếm địa điểm hoặc tạo lập các điều kiện cần thiết khác để việc sử dụng diễn ra trên thực tế, thì hành vi này đã thay đổi hoàn toàn về mặt bản chất pháp lý.

Chính vì vậy, tội danh này không chỉ giới hạn hay áp dụng riêng đối với những người giữ vai trò là kẻ chủ mưu, cầm đầu, hay tổng chỉ huy trong một vụ án có đồng phạm. Điểm mấu chốt và cốt lõi nhất nằm ở chỗ người thực hiện hành vi có vai trò mang tính chủ động tạo ra các điều kiện cần và đủ về cả vật chất lẫn tinh thần để việc tiêu thụ trái phép chất ma túy có thể diễn ra suôn sẻ.

Trong quá trình giải quyết các vụ án trên thực tế, các cơ quan chức năng cần phải phân định một cách rõ ràng và chuẩn xác giữa vai trò của người tổ chức với vai trò của những người đồng phạm thông thường, hoặc những người có hành vi che giấu tội phạm. Một người chỉ đơn thuần có mặt tại địa điểm diễn ra sự việc thì không thể mặc nhiên bị coi là người tổ chức. Trái lại, một cá nhân dù hoàn toàn không trực tiếp sử dụng bất kỳ giọt hay miếng ma túy nào, nhưng nếu hệ thống chứng cứ trong hồ sơ chứng minh được họ có vai trò chủ động trong việc chuẩn bị, tham gia điều hành hoặc cung cấp các điều kiện vật chất, không gian cho người khác sử dụng, thì họ vẫn phải bị xử lý nghiêm minh theo quy định tại Điều 255 Bộ luật Hình sự.

Tóm lại, tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy được cấu thành dựa trên các hành vi chủ động mang tính chất chuẩn bị, điều hành, cung cấp ma túy, địa điểm hoặc công cụ hỗ trợ của người phạm tội, bất kể họ có trực tiếp sử dụng hay giữ vai trò cầm đầu hay không. Long Phan PMT cam kết cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp, nhanh chóng và hiệu quả, giúp Quý khách hàng giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan một cách thuận lợi và đúng quy định. Liên hệ ngay hotline 1900636387 để được tư vấn miễn phí.