Không ít nhà xưởng gặp một nghịch lý: quạt hút chạy gần như liên tục, những giờ cao điểm thậm chí vận hành 100% công suất, tiếng quạt lớn hơn và tiền điện cũng tăng, nhưng bước vào khu vực sản xuất vẫn cảm thấy nóng hầm hập, bí khí.
Phản ứng thường thấy là lắp thêm quạt hoặc đổi sang quạt công suất lớn hơn. Tuy nhiên, quạt chạy mạnh chưa chắc đồng nghĩa với hệ thống thông gió hiệu quả. Vấn đề có thể nằm ở cả chuỗi cấp – hút – dẫn – thải khí.
Trước khi tăng thêm công suất, doanh nghiệp nên kiểm tra xem hệ thống đang mắc phải một trong 5 “nút thắt” dưới đây hay không.
1. Tính sai lưu lượng và số lần trao đổi không khí ngay từ đầu
Mỗi nhà xưởng có nhu cầu thông gió khác nhau. Một xưởng cơ khí nhiều máy sinh nhiệt rõ ràng không thể áp dụng cùng một phương án với kho hàng hay khu vực lắp ráp ít nguồn nhiệt.
Khi tính toán cần xem xét đồng thời thể tích không gian, số người, máy móc, nguồn phát nhiệt, đặc điểm mái – vách và yêu cầu của từng khu vực sản xuất.
Nếu lưu lượng thiết kế ban đầu không đủ để giải phóng lượng nhiệt tích tụ thì dù quạt chạy hết công suất, nhiệt vẫn không được đưa ra ngoài đủ nhanh.
Nói cách khác, sai từ bài toán lưu lượng thì tăng công suất quạt chỉ là xử lý phần ngọn.
2. Quạt hút rất mạnh nhưng lại thiếu đường cấp gió bù
Đây là lỗi khá dễ bị bỏ qua khi cải tạo hệ thống thông gió nhà xưởng.
Ví dụ, doanh nghiệp lắp thêm hàng loạt quạt hút trên tường hoặc mái nhưng không bố trí tương ứng cửa lấy gió, louvers hoặc hệ thống cấp gió bù. Khi lượng không khí bị hút ra lớn hơn khả năng không khí đi vào, bên trong xưởng hình thành áp suất âm.
Kết quả là quạt vẫn quay nhanh nhưng lưu lượng thực tế có thể không đạt như kỳ vọng.
Có thể hình dung đơn giản như khi đổ nước khỏi một chiếc chai: muốn nước ra thuận lợi thì cũng cần có đường để không khí đi vào. Vì vậy, cấp và hút phải được xem là một bài toán cân bằng, thay vì chỉ tập trung vào số lượng quạt hút.
3. Mạng ống gió đang “ăn” mất cột áp của quạt
Đây là trường hợp quạt không hề yếu nhưng hệ thống vẫn thiếu gió.
Ống gió có tiết diện quá nhỏ khiến vận tốc tăng; tuyến ống quá dài; nhiều co 90°; chuyển tiết diện đột ngột; damper, lưới hoặc phụ kiện tạo trở lực; mối nối rò rỉ,... đều có thể làm tăng tổn thất áp suất. Các tài liệu thiết kế thông gió công nghiệp cũng xem tổn thất do ma sát và tổn thất động tại co, nhánh, đoạn chuyển tiết diện là những thành phần phải được tính khi xác định áp suất mà quạt cần thắng.
Bởi vậy, đừng chỉ nhìn thông số “m³/h” trên catalogue. Điều quan trọng hơn là quạt còn cung cấp được bao nhiêu lưu lượng tại cột áp thực tế của hệ thống.
Đây cũng là lý do chất lượng gia công ống gió chuẩn kỹ thuật, độ kín mối nối, kích thước ống và cách bố trí phụ kiện cần được kiểm soát ngay từ đầu. Một mạng ống tối ưu giúp giảm tổn thất không cần thiết thay vì bắt quạt phải “gồng” để bù lại sai sót của đường ống.
4. Quạt chạy nhưng lọc, cửa gió và đường ống đã quá bẩn
Một hệ thống từng hoạt động tốt không có nghĩa vài năm sau vẫn giữ nguyên hiệu suất.
Bụi bám trên cánh quạt, lưới lọc nghẹt, cửa gió bẩn, damper kẹt hoặc bụi tích tụ trong đường ống đều có thể làm giảm tiết diện hữu dụng và tăng trở lực.
Điểm đáng chú ý là motor vẫn hoạt động, điện vẫn tiêu thụ nhưng lưu lượng gió thực tế đã giảm.
Do đó, khi xưởng ngày càng nóng hơn so với thời điểm mới đưa vào sử dụng, chưa chắc phải thay quạt. Trước tiên nên kiểm tra và vệ sinh quạt, lọc, damper, miệng gió, đường ống và các vị trí dễ tích bụi.
5. Chọn quạt theo “công suất lớn” thay vì đúng điểm làm việc
“Xưởng nóng thì mua quạt lớn hơn” là cách xử lý nghe hợp lý nhưng chưa đủ về mặt kỹ thuật.
Khi chọn quạt cần xét cả lưu lượng, cột áp, đường đặc tính quạt, trở lực mạng ống và điểm làm việc thực tế. Fan curve thể hiện mối quan hệ giữa lưu lượng và áp suất, chứ không phải quạt luôn cung cấp một lưu lượng cố định trong mọi hệ thống.
Một chiếc quạt có lưu lượng danh định lớn khi thử nghiệm có thể cho kết quả rất khác sau khi kết nối vào mạng ống có trở lực cao. Vì vậy, thay quạt mà không kiểm tra lại hệ thống đôi khi chỉ khiến chi phí đầu tư và điện năng tiếp tục tăng.
Hậu quả không chỉ là chuyện “xưởng hơi nóng”
Hệ thống thông gió vận hành kém hiệu quả tạo ra một vòng luẩn quẩn: xưởng nóng → tăng tốc quạt → điện tăng → nhưng lượng nhiệt giải phóng không cải thiện tương ứng.
Quạt và motor phải hoạt động tải cao trong thời gian dài cũng làm tăng nhu cầu kiểm tra, bảo trì. Trong khi đó, không gian nóng, bí, kèm bụi, mùi hoặc hơi phát sinh trong quá trình sản xuất có thể khiến môi trường làm việc trở nên khó chịu hơn.
Vì vậy, câu hỏi doanh nghiệp cần đặt ra không phải là “cần lắp thêm bao nhiêu quạt?”, mà là “hệ thống hiện tại đang nghẽn ở đâu?”
Muốn xử lý triệt để nhà xưởng nóng, nên bắt đầu từ đâu?
Trước hết cần khảo sát lại tải nhiệt và nhu cầu thông gió: thể tích xưởng, máy móc sinh nhiệt, số người, kết cấu mái – vách, điều kiện không khí ngoài trời và đặc thù dây chuyền sản xuất.
Tiếp theo là đo kiểm hệ thống thực tế. Thay vì đứng trong xưởng và nhận xét “gió có vẻ yếu”, kỹ thuật viên có thể kiểm tra vận tốc/lưu lượng tại các vị trí cần thiết, chênh áp, tình trạng quạt, lọc, damper và mạng ống để xác định điểm gây suy giảm hiệu quả.
Sau khi có dữ liệu mới quyết định phương án: điều chỉnh tuyến hoặc tiết diện ống, xử lý rò rỉ, giảm các đoạn chuyển hướng bất hợp lý, cân bằng lại cấp – hút, bổ sung gió tươi/gió bù hoặc lựa chọn lại quạt theo đúng điểm làm việc.
Nếu hệ thống tồn tại đồng thời nhiều vấn đề về lưu lượng, đường ống và thiết bị, việc khảo sát và thi công hệ thống thông gió HVAC theo một giải pháp đồng bộ thường hợp lý hơn việc tiếp tục xử lý riêng lẻ từng chiếc quạt.
Đừng vội mua thêm quạt khi chưa biết hệ thống sai ở đâu
Quạt chạy hết công suất nhưng nhà xưởng vẫn nóng không nhất thiết có nghĩa quạt quá yếu. Nguyên nhân có thể nằm ở tính toán lưu lượng, mất cân bằng cấp – hút, tổn thất áp suất đường ống, bảo trì hoặc lựa chọn thiết bị chưa phù hợp.
Trước khi tiếp tục đầu tư thêm quạt và chấp nhận hóa đơn điện ngày càng cao, doanh nghiệp nên kiểm tra lại toàn bộ hệ thống. Với công trình cần đánh giá, cải tạo mạng ống gió hoặc tối ưu giải pháp thông gió nhà xưởng, hãy liên hệ Dosamec để được tư vấn giải pháp phù hợp nhé!
CÔNG TY CỔ PHẦN CÔNG NGHIỆP DOSAMEC
Phản ứng thường thấy là lắp thêm quạt hoặc đổi sang quạt công suất lớn hơn. Tuy nhiên, quạt chạy mạnh chưa chắc đồng nghĩa với hệ thống thông gió hiệu quả. Vấn đề có thể nằm ở cả chuỗi cấp – hút – dẫn – thải khí.
Trước khi tăng thêm công suất, doanh nghiệp nên kiểm tra xem hệ thống đang mắc phải một trong 5 “nút thắt” dưới đây hay không.
1. Tính sai lưu lượng và số lần trao đổi không khí ngay từ đầu
Mỗi nhà xưởng có nhu cầu thông gió khác nhau. Một xưởng cơ khí nhiều máy sinh nhiệt rõ ràng không thể áp dụng cùng một phương án với kho hàng hay khu vực lắp ráp ít nguồn nhiệt.
Khi tính toán cần xem xét đồng thời thể tích không gian, số người, máy móc, nguồn phát nhiệt, đặc điểm mái – vách và yêu cầu của từng khu vực sản xuất.
Nếu lưu lượng thiết kế ban đầu không đủ để giải phóng lượng nhiệt tích tụ thì dù quạt chạy hết công suất, nhiệt vẫn không được đưa ra ngoài đủ nhanh.
Nói cách khác, sai từ bài toán lưu lượng thì tăng công suất quạt chỉ là xử lý phần ngọn.
2. Quạt hút rất mạnh nhưng lại thiếu đường cấp gió bù
Đây là lỗi khá dễ bị bỏ qua khi cải tạo hệ thống thông gió nhà xưởng.
Ví dụ, doanh nghiệp lắp thêm hàng loạt quạt hút trên tường hoặc mái nhưng không bố trí tương ứng cửa lấy gió, louvers hoặc hệ thống cấp gió bù. Khi lượng không khí bị hút ra lớn hơn khả năng không khí đi vào, bên trong xưởng hình thành áp suất âm.
Kết quả là quạt vẫn quay nhanh nhưng lưu lượng thực tế có thể không đạt như kỳ vọng.
Có thể hình dung đơn giản như khi đổ nước khỏi một chiếc chai: muốn nước ra thuận lợi thì cũng cần có đường để không khí đi vào. Vì vậy, cấp và hút phải được xem là một bài toán cân bằng, thay vì chỉ tập trung vào số lượng quạt hút.
3. Mạng ống gió đang “ăn” mất cột áp của quạt
Đây là trường hợp quạt không hề yếu nhưng hệ thống vẫn thiếu gió.
Ống gió có tiết diện quá nhỏ khiến vận tốc tăng; tuyến ống quá dài; nhiều co 90°; chuyển tiết diện đột ngột; damper, lưới hoặc phụ kiện tạo trở lực; mối nối rò rỉ,... đều có thể làm tăng tổn thất áp suất. Các tài liệu thiết kế thông gió công nghiệp cũng xem tổn thất do ma sát và tổn thất động tại co, nhánh, đoạn chuyển tiết diện là những thành phần phải được tính khi xác định áp suất mà quạt cần thắng.
Bởi vậy, đừng chỉ nhìn thông số “m³/h” trên catalogue. Điều quan trọng hơn là quạt còn cung cấp được bao nhiêu lưu lượng tại cột áp thực tế của hệ thống.
Đây cũng là lý do chất lượng gia công ống gió chuẩn kỹ thuật, độ kín mối nối, kích thước ống và cách bố trí phụ kiện cần được kiểm soát ngay từ đầu. Một mạng ống tối ưu giúp giảm tổn thất không cần thiết thay vì bắt quạt phải “gồng” để bù lại sai sót của đường ống.
4. Quạt chạy nhưng lọc, cửa gió và đường ống đã quá bẩn
Một hệ thống từng hoạt động tốt không có nghĩa vài năm sau vẫn giữ nguyên hiệu suất.
Bụi bám trên cánh quạt, lưới lọc nghẹt, cửa gió bẩn, damper kẹt hoặc bụi tích tụ trong đường ống đều có thể làm giảm tiết diện hữu dụng và tăng trở lực.
Điểm đáng chú ý là motor vẫn hoạt động, điện vẫn tiêu thụ nhưng lưu lượng gió thực tế đã giảm.
Do đó, khi xưởng ngày càng nóng hơn so với thời điểm mới đưa vào sử dụng, chưa chắc phải thay quạt. Trước tiên nên kiểm tra và vệ sinh quạt, lọc, damper, miệng gió, đường ống và các vị trí dễ tích bụi.
5. Chọn quạt theo “công suất lớn” thay vì đúng điểm làm việc
“Xưởng nóng thì mua quạt lớn hơn” là cách xử lý nghe hợp lý nhưng chưa đủ về mặt kỹ thuật.
Khi chọn quạt cần xét cả lưu lượng, cột áp, đường đặc tính quạt, trở lực mạng ống và điểm làm việc thực tế. Fan curve thể hiện mối quan hệ giữa lưu lượng và áp suất, chứ không phải quạt luôn cung cấp một lưu lượng cố định trong mọi hệ thống.
Một chiếc quạt có lưu lượng danh định lớn khi thử nghiệm có thể cho kết quả rất khác sau khi kết nối vào mạng ống có trở lực cao. Vì vậy, thay quạt mà không kiểm tra lại hệ thống đôi khi chỉ khiến chi phí đầu tư và điện năng tiếp tục tăng.
Hậu quả không chỉ là chuyện “xưởng hơi nóng”
Hệ thống thông gió vận hành kém hiệu quả tạo ra một vòng luẩn quẩn: xưởng nóng → tăng tốc quạt → điện tăng → nhưng lượng nhiệt giải phóng không cải thiện tương ứng.
Quạt và motor phải hoạt động tải cao trong thời gian dài cũng làm tăng nhu cầu kiểm tra, bảo trì. Trong khi đó, không gian nóng, bí, kèm bụi, mùi hoặc hơi phát sinh trong quá trình sản xuất có thể khiến môi trường làm việc trở nên khó chịu hơn.
Vì vậy, câu hỏi doanh nghiệp cần đặt ra không phải là “cần lắp thêm bao nhiêu quạt?”, mà là “hệ thống hiện tại đang nghẽn ở đâu?”
Muốn xử lý triệt để nhà xưởng nóng, nên bắt đầu từ đâu?
Trước hết cần khảo sát lại tải nhiệt và nhu cầu thông gió: thể tích xưởng, máy móc sinh nhiệt, số người, kết cấu mái – vách, điều kiện không khí ngoài trời và đặc thù dây chuyền sản xuất.
Tiếp theo là đo kiểm hệ thống thực tế. Thay vì đứng trong xưởng và nhận xét “gió có vẻ yếu”, kỹ thuật viên có thể kiểm tra vận tốc/lưu lượng tại các vị trí cần thiết, chênh áp, tình trạng quạt, lọc, damper và mạng ống để xác định điểm gây suy giảm hiệu quả.
Sau khi có dữ liệu mới quyết định phương án: điều chỉnh tuyến hoặc tiết diện ống, xử lý rò rỉ, giảm các đoạn chuyển hướng bất hợp lý, cân bằng lại cấp – hút, bổ sung gió tươi/gió bù hoặc lựa chọn lại quạt theo đúng điểm làm việc.
Nếu hệ thống tồn tại đồng thời nhiều vấn đề về lưu lượng, đường ống và thiết bị, việc khảo sát và thi công hệ thống thông gió HVAC theo một giải pháp đồng bộ thường hợp lý hơn việc tiếp tục xử lý riêng lẻ từng chiếc quạt.
Đừng vội mua thêm quạt khi chưa biết hệ thống sai ở đâu
Quạt chạy hết công suất nhưng nhà xưởng vẫn nóng không nhất thiết có nghĩa quạt quá yếu. Nguyên nhân có thể nằm ở tính toán lưu lượng, mất cân bằng cấp – hút, tổn thất áp suất đường ống, bảo trì hoặc lựa chọn thiết bị chưa phù hợp.
Trước khi tiếp tục đầu tư thêm quạt và chấp nhận hóa đơn điện ngày càng cao, doanh nghiệp nên kiểm tra lại toàn bộ hệ thống. Với công trình cần đánh giá, cải tạo mạng ống gió hoặc tối ưu giải pháp thông gió nhà xưởng, hãy liên hệ Dosamec để được tư vấn giải pháp phù hợp nhé!
CÔNG TY CỔ PHẦN CÔNG NGHIỆP DOSAMEC
- Hotline: 18001165
- Email: info@dosamec.com.vn
- Nhà xưởng: 6/3 Bà Điểm 9 – Hóc Môn – TP. Hồ Chí Minh
- Website: dosamec.com