- Tham gia
- 22/11/24
- Bài viết
- 458
- Thích
- 0
- Điểm
- 16
Trong đời sống xã hội thường nhật, những va chạm, mâu thuẫn hay tranh cãi là điều khó tránh khỏi, tuy nhiên không phải mọi hành vi lăng mạ, bôi nhọ trên thực tế đều nghiễm nhiên bị xem xét xử lý dưới góc độ hình sự. Để có thể xác định một hành vi có vượt qua ranh giới hành chính, dân sự để cấu thành tội phạm hay không, các cơ quan chức năng cần phải căn cứ vào rất nhiều quy định nghiêm ngặt mang tính định lượng và định tính. Việc tìm hiểu kỹ lưỡng về Tội làm nhục người khác liên quan đến các dấu hiệu pháp lý bắt buộc sẽ giúp chúng ta có cái nhìn toàn diện và sâu sắc hơn về trách nhiệm hình sự đối với các hành vi xâm phạm đến danh dự con người. Dưới góc nhìn chuyên môn của các chuyên gia pháp lý tại Long Phan PMT, bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các điều kiện cấu thành loại tội phạm này theo quy định hiện hành.
Trên cơ sở pháp lý tại Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), Tội làm nhục người khác chỉ được xác lập khi một cá nhân có hành vi xúc phạm một cách nghiêm trọng đến nhân phẩm và danh dự của người khác. Điều này đồng nghĩa với việc pháp luật không hình sự hóa tất cả các lời nói thô lỗ, thiếu chuẩn mực trong lúc nóng giận thông thường, mà trọng tâm pháp lý cốt lõi phải nằm ở tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi đó đối với xã hội. Để cấu thành tội phạm, cơ quan tiến hành tố tụng phải tiến hành bóc tách, đối chiếu một cách khách quan dựa trên bốn yếu tố cấu thành tội phạm cốt lõi sau đây:
Thứ nhất, về mặt khách thể của tội phạm, hành vi phạm tội phải xâm phạm trực tiếp đến quyền được bảo vệ về danh dự, nhân phẩm cũng như uy tín cá nhân của công dân. Đây là những quyền nhân thân vô cùng thiêng liêng được Hiến pháp và pháp luật bảo vệ nghiêm ngặt. Khi sự xúc phạm vượt quá giới hạn mang tính tranh luận hay mâu thuẫn dân sự thông thường, gây ảnh hưởng nặng nề đến hình ảnh, danh tiếng cá nhân trước công chúng hoặc trong cộng đồng, nó sẽ chính thức trở thành đối tượng bị tác động bởi luật hình sự.
Thứ hai, xét về mặt khách quan của tội phạm, người phạm tội phải có những hành vi cụ thể thể hiện qua lời nói, câu chữ, hình ảnh hoặc các hành động nhằm hạ nhục, lăng mạ, công kích dữ dội nhân phẩm của nạn nhân. Sự nguy hiểm pháp lý và tính chất nghiêm trọng sẽ gia tăng rõ rệt nếu các hành vi này được thực hiện một cách công khai trước đám đông, lặp đi lặp lại nhiều lần mang tính triệt hạ, hoặc được phát tán một cách có hệ thống, rộng rãi trên các nền tảng mạng xã hội lớn.
Thứ ba, về chủ thể của tội phạm, điều kiện bắt buộc là người thực hiện hành vi phải đạt độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự theo quy định và có đầy đủ năng lực trách nhiệm hình sự. Đáng chú ý, dựa trên căn cứ tại Điều 12 Khoản 2 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), những người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi sẽ không phải chịu trách nhiệm hình sự đối với Điều 155, bởi vì nhóm tuổi này luật định chỉ phải chịu trách nhiệm về một số tội phạm rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng được liệt kê cụ thể, trong đó hoàn toàn không bao gồm tội danh làm nhục người khác.
Thứ tư, về mặt chủ quan của tội phạm, lỗi của người thực hiện hành vi bắt buộc phải là lỗi cố ý, có thể là cố ý trực tiếp hoặc cố ý gián tiếp. Người phạm tội hoàn toàn nhận thức được rằng những phát ngôn, hình ảnh, bài viết hoặc video mà mình đăng tải, lan truyền có khả năng bôi nhọ, hạ thấp uy tín và chà đạp lên nhân phẩm của người khác, nhưng họ vẫn mong muốn hậu quả đó xảy ra hoặc có thái độ thờ ơ, bỏ mặc cho hậu quả xấu tiếp diễn trên thực tế.
Nhìn chung, ranh giới phân định giữa một hành vi xúc phạm thông thường với một tội phạm hình sự phụ thuộc hoàn toàn vào tính chất nghiêm trọng của sự việc. Những lời nói thiếu văn hóa, xử sự kém văn minh nếu chưa đạt tới ngưỡng nguy hiểm cho xã hội thì thông thường sẽ chỉ dừng lại ở mức độ chịu trách nhiệm dân sự hoặc bị bồi thường, xử phạt hành chính. Ngược lại, nếu hành vi đó có mục đích chà đạp thô bạo lên nhân phẩm, cô lập nạn nhân khỏi xã hội, gây ra những tổn thương sâu sắc về mặt tinh thần hoặc biến nạn nhân thành tâm điểm của những cuộc công kích trên diện rộng thì việc truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) là hoàn toàn tất yếu. Bên cạnh đó, yếu tố năng lực nhận thức cũng là một mắt xích đặc biệt quan trọng cần kiểm tra kỹ lưỡng; trường hợp một người thực hiện hành vi nguy hiểm khi đang mắc bệnh tâm thần hoặc các bệnh khác làm mất hoàn toàn khả năng nhận thức, điều khiển hành vi thì sẽ thuộc trường hợp không phải chịu trách nhiệm hình sự theo Điều 21 Bộ luật Hình sự 2015. Trong kỷ nguyên số ngày nay, đối với các hành vi xúc phạm xảy ra trực tuyến trên Facebook, TikTok, Zalo hay YouTube, các cơ quan tố tụng sẽ thu thập và đánh giá chứng cứ vô cùng nghiêm ngặt dựa trên nội dung bài đăng, thời điểm thiết lập, các tài khoản liên quan, số lượt chia sẻ cũng như các bình luận tiêu cực đi kèm nhằm đánh giá bức tranh tổng thể một cách chính xác nhất.
Tóm lại, Tội làm nhục người khác theo Điều 155 Bộ luật Hình sự chỉ cấu thành khi hành vi đạt ngưỡng xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm, đáp ứng đầy đủ bốn yếu tố về khách thể, mặt khách quan, chủ thể (loại trừ người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi theo Điều 12 Khoản 2) và mặt chủ quan với lỗi cố ý, đồng thời không thuộc trường hợp mất năng lực nhận thức tại Điều 21. Long Phan PMT cam kết cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp, nhanh chóng và hiệu quả, giúp Quý khách hàng giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan một cách thuận lợi và đúng quy định. Liên hệ ngay hotline 1900636387 để được tư vấn miễn phí.
Trên cơ sở pháp lý tại Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), Tội làm nhục người khác chỉ được xác lập khi một cá nhân có hành vi xúc phạm một cách nghiêm trọng đến nhân phẩm và danh dự của người khác. Điều này đồng nghĩa với việc pháp luật không hình sự hóa tất cả các lời nói thô lỗ, thiếu chuẩn mực trong lúc nóng giận thông thường, mà trọng tâm pháp lý cốt lõi phải nằm ở tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi đó đối với xã hội. Để cấu thành tội phạm, cơ quan tiến hành tố tụng phải tiến hành bóc tách, đối chiếu một cách khách quan dựa trên bốn yếu tố cấu thành tội phạm cốt lõi sau đây:
Thứ nhất, về mặt khách thể của tội phạm, hành vi phạm tội phải xâm phạm trực tiếp đến quyền được bảo vệ về danh dự, nhân phẩm cũng như uy tín cá nhân của công dân. Đây là những quyền nhân thân vô cùng thiêng liêng được Hiến pháp và pháp luật bảo vệ nghiêm ngặt. Khi sự xúc phạm vượt quá giới hạn mang tính tranh luận hay mâu thuẫn dân sự thông thường, gây ảnh hưởng nặng nề đến hình ảnh, danh tiếng cá nhân trước công chúng hoặc trong cộng đồng, nó sẽ chính thức trở thành đối tượng bị tác động bởi luật hình sự.
Thứ hai, xét về mặt khách quan của tội phạm, người phạm tội phải có những hành vi cụ thể thể hiện qua lời nói, câu chữ, hình ảnh hoặc các hành động nhằm hạ nhục, lăng mạ, công kích dữ dội nhân phẩm của nạn nhân. Sự nguy hiểm pháp lý và tính chất nghiêm trọng sẽ gia tăng rõ rệt nếu các hành vi này được thực hiện một cách công khai trước đám đông, lặp đi lặp lại nhiều lần mang tính triệt hạ, hoặc được phát tán một cách có hệ thống, rộng rãi trên các nền tảng mạng xã hội lớn.
Thứ ba, về chủ thể của tội phạm, điều kiện bắt buộc là người thực hiện hành vi phải đạt độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự theo quy định và có đầy đủ năng lực trách nhiệm hình sự. Đáng chú ý, dựa trên căn cứ tại Điều 12 Khoản 2 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), những người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi sẽ không phải chịu trách nhiệm hình sự đối với Điều 155, bởi vì nhóm tuổi này luật định chỉ phải chịu trách nhiệm về một số tội phạm rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng được liệt kê cụ thể, trong đó hoàn toàn không bao gồm tội danh làm nhục người khác.
Thứ tư, về mặt chủ quan của tội phạm, lỗi của người thực hiện hành vi bắt buộc phải là lỗi cố ý, có thể là cố ý trực tiếp hoặc cố ý gián tiếp. Người phạm tội hoàn toàn nhận thức được rằng những phát ngôn, hình ảnh, bài viết hoặc video mà mình đăng tải, lan truyền có khả năng bôi nhọ, hạ thấp uy tín và chà đạp lên nhân phẩm của người khác, nhưng họ vẫn mong muốn hậu quả đó xảy ra hoặc có thái độ thờ ơ, bỏ mặc cho hậu quả xấu tiếp diễn trên thực tế.
Nhìn chung, ranh giới phân định giữa một hành vi xúc phạm thông thường với một tội phạm hình sự phụ thuộc hoàn toàn vào tính chất nghiêm trọng của sự việc. Những lời nói thiếu văn hóa, xử sự kém văn minh nếu chưa đạt tới ngưỡng nguy hiểm cho xã hội thì thông thường sẽ chỉ dừng lại ở mức độ chịu trách nhiệm dân sự hoặc bị bồi thường, xử phạt hành chính. Ngược lại, nếu hành vi đó có mục đích chà đạp thô bạo lên nhân phẩm, cô lập nạn nhân khỏi xã hội, gây ra những tổn thương sâu sắc về mặt tinh thần hoặc biến nạn nhân thành tâm điểm của những cuộc công kích trên diện rộng thì việc truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) là hoàn toàn tất yếu. Bên cạnh đó, yếu tố năng lực nhận thức cũng là một mắt xích đặc biệt quan trọng cần kiểm tra kỹ lưỡng; trường hợp một người thực hiện hành vi nguy hiểm khi đang mắc bệnh tâm thần hoặc các bệnh khác làm mất hoàn toàn khả năng nhận thức, điều khiển hành vi thì sẽ thuộc trường hợp không phải chịu trách nhiệm hình sự theo Điều 21 Bộ luật Hình sự 2015. Trong kỷ nguyên số ngày nay, đối với các hành vi xúc phạm xảy ra trực tuyến trên Facebook, TikTok, Zalo hay YouTube, các cơ quan tố tụng sẽ thu thập và đánh giá chứng cứ vô cùng nghiêm ngặt dựa trên nội dung bài đăng, thời điểm thiết lập, các tài khoản liên quan, số lượt chia sẻ cũng như các bình luận tiêu cực đi kèm nhằm đánh giá bức tranh tổng thể một cách chính xác nhất.
Tóm lại, Tội làm nhục người khác theo Điều 155 Bộ luật Hình sự chỉ cấu thành khi hành vi đạt ngưỡng xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm, đáp ứng đầy đủ bốn yếu tố về khách thể, mặt khách quan, chủ thể (loại trừ người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi theo Điều 12 Khoản 2) và mặt chủ quan với lỗi cố ý, đồng thời không thuộc trường hợp mất năng lực nhận thức tại Điều 21. Long Phan PMT cam kết cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp, nhanh chóng và hiệu quả, giúp Quý khách hàng giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan một cách thuận lợi và đúng quy định. Liên hệ ngay hotline 1900636387 để được tư vấn miễn phí.