Chọi gà (theo cách gọi của người miền Bắc) hay đá gà (theo cách gọi của người miền Nam), từ lâu đã trở thành một “thú chơi dân gian tao nhã”, vừa có tính tiêu khiển, khuyến khích chăn nuôi, lại vừa biểu hiện cho tinh thần thượng võ trong dân gian vào mùa lễ hội, đặc biệt là những ngày Tết đến Xuân về. Để hiểu rõ hơn về lễ hội đá gà ở Việt Nam và hình thức cũng như những chiến kê nổi danh, thì cứ theo dõi chi tiết bài viết hôm nay của FT179 nha.
Nhiều làng nổi tiếng chơi gà chọi như Đình Bảng, Thổ Hà, Yên Phụ (Bắc Ninh) hay một số nơi khác ở cả 3 miền Trung, Nam, Bắc đều có. Thú chơi chọi gà đòi hỏi một sự kỳ công lớn của người nuôi - từ việc chọn gà giống phải là gà chọi "nhà nòi", lựa chọn kỹ gà bố, gà mẹ, rồi đến khi trứng nở ra gà con lại được lựa từ dáng vẻ chân, mỏ, mình, đầu...
Lịch sử trò chơi chọi gà
Chọi gà được cho là du nhập vào Việt Nam từ thời Lý, trở thành thú vui của các bậc vương tôn quý tộc. Nhưng thú vui đó dần lan truyền ra dân gian, đến đời nhà Trần thì phát triển vô cùng mạnh mẽ, làm say mê mọi tầng lớp trong xã hội. Chẳng thế mà Hưng Đạo Vương – Trần Quốc Tuấn khi ra chiếu “Dụ chư tỳ tướng hịch văn” (Hịch tướng sĩ) vào cuối năm Giáp Thân (1284) đã kêu gọi tướng sĩ ba quân đừng vì ham mê thú chơi này (đá gà) mà mất đi tinh thần đoàn kết giữa dân quân trong lúc nguy cơ giặc Mông đang đe dọa – “Thoát hữu Mông Thát chi khấu lai/ Hùng kê chi cư bất túc dĩ xuyên lỗ giáp.” (Một khi giặc Mông đến nơi, thì cựa con gà nòi không thể đâm thủng áo-giáp của giặc).
Tương truyền trong dân gian, Nguyễn Lữ (em của vua Thái Đức Hoàng đế Nguyễn Nhạc và Quang Trung Hoàng đế Nguyễn Huệ nhà Tây Sơn) là một “sư kê” (danh xưng dành cho những người nuôi và huấn luyện gà chọi nhiều kinh nghiệm) sành sỏi bậc nhất. Ông có thú sưu tập gà, đặc biệt các giống gà được chọn đều rất nổi tiếng và được tuyển lọc kỹ lưỡng. Những giống gà đó theo một số sư kê ở Bình Định thì vẫn còn lưu truyền tới ngày nay. Có lẽ do ham mê chọi gà, lại sẵn tinh thần thượng võ mà với cách quan sát các thế đá của nhiều loại gà khác nhau, ông đã sáng tạo ra bài võ “Hùng kê quyền” nổi tiếng xưa nay, tức là dùng đòn thế hiểm của gà đá để lấy yếu thắng mạnh, lấy ít địch nhiều.
Nhân vật nổi tiếng dân gian Trạng Quỳnh cũng từng mượn trò chơi này để mỉa mai lũ hoạn quan nhũng loạn trong phủ Chúa Trịnh. Lũ hoạn quan thù ghét Trạng từ lâu, mà chọi chữ chọi thơ với Trạng thì chẳng khác gì “lấy trứng chọi đá”, bèn bày ra trò chọi gà. Nào ngờ Trạng Quỳnh lại mang gà thiến đi đấu với loài gà nòi thiện chiến của lũ nịnh thần; khi gà Trạng thua, lại dở trò “khóc gà” nhằm đả kích bọn hoạn quan, nịnh thần bất tài vô dụng lại hay bày trò.
Những lễ hội đá gà ở Việt Nam nổi danh
Nhìn chung thì lễ hội đá gà thường hội tụ rộng rãi ở miền Bắc và miền Trung. Đây là những vùng miền sản sinh ra chiến kê tên tuổi và chắc chắn sẽ khiến cho anh em được xem những trận đấu đẹp mắt, hài lòng người hâm mộ. Địa điểm cụ thể:
Làng Yên Phụ – Bắc Ninh
Đình Bảng
Phố Lim
Làng Canh Diễn
Vùng đất võ Bình Định
Vùng đất đầy nắng gió Phú Yên
Để tham gia vào những lễ hội gà này thì hầu hết chiến kê được tuyển chọn vô cùng khắt khe. Thậm chí đa số lễ hội còn được xem là nơi so tài nghĩa các chú gà của mỗi địa phương, tỉnh thành khác nhau, từ đó mà trao giải thưởng.
Thông thường thì lễ hội chọi gà sẽ diễn ra trong một thời kỳ hoặc địa điểm rõ ràng. Có sự giám sát chặt chẽ của địa phương và đảm bảo đây là một môi trường giao lưu học hỏi để gìn giữ bản sắc và giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc. Và tất nhiên cần được loại bỏ tính tiêu cực trong trò chơi như hình thức gian lận, cá độ, cá cược,..
Là nơi giao lưu giữa những sư kê
Đa số nếu là lễ hội chọi gà thì mới được tổ chức công khai và được nhà nước Việt Nam xác nhận hoạt động hợp pháp. Còn nhiều sới gà đang hoạt động chui, phục vụ cho hình thức cá cược, cá độ thì tất nhiên là vi phạm pháp luật. Nếu mà bắt được thì sẽ tùy vào mức độ để có thể phạt hành chính hoặc bị truy tố pháp luật.
Vậy nên các sư kê muốn giao lưu, học hỏi, theo dõi những trận đá gà mà không bị vi phạm thì các lễ hội đá gà ở Việt Nam chính là thời điểm tuyệt vời dành cho anh em đấy.
Dưới đây là Tổng hợp các Lễ Hội Làng Tổ Chức Chọi Gà Nổi Tiếng – Miền Bắc
Hội đền sóc xuân đỉnh ; từ 4 tết đến 7 tết [ tháng 1 âm lịch]
Hội ngũ xã hà nội ; ngày 15, 16,17 tháng 1 âm lịch
Hội phú xá hà nội; ngày 8,9,10 tháng 2 âm lịch
Hội nghĩa đô hà nội; ngày 11,12,13 tháng 2 âm lịch
Hội chùa duệ hà nội ; ngày 5,6,7 tháng 3 âm lịch….
Ngày Tháng(A/L) Tên Hội Khu Vực Địa Chỉ
Ngày 1 đến 15 tết T1 Hội Linh Quy (Sủi) HN Linh quy Gia Lâm Ha Nội
Ngày 14 đến 16 T1 Hội Ngũ Xã 01 HN Phường Ngũ Xã-Ba Đình -Hà Nội
Ngày 13 T1 Hội Lim Bắc Ninh Tới thị trấn Lim Bắc Ninh
Ngày 7 T1 Phú Lương Hà Tây Phú Lương- Thanh Oai -Hà tây
Ngày 20,21,22 tháng 1 âm lịch hội rước thập tam trại tổ chức ở công viên bách thảo _ ba đình _hà Nội.
Ngày 20,21,22 T1 Làng Thổ Hà Bắc Giang Tới thị xã Bắc Giang Hỏi đường về làng Thổ Hà
Ngày 21,22 T1 Làng Yên Mỹ Hà Nội Yên Mỹ Thanh Trì Hà Nội
Ngày 8 đến 12 T1 Hội Triều Khúc Hà Nội Triều Khúc Thanh Xuân Hà Nội
Ngày 12 đến 18 T1 Hội cự Đà ? ?
Ngày 6 đến 16 T1 Hội đền Thinh Vĩnh Phúc Xã Tam Hồng huyện yên lạc Tỉnh Vĩnh Phúc
Ngày 15 T1 Hội đền Thượng Lào Cai Phố Tèo Phường Cốc Lếu Thành Phố Lào Cai
Ngày 8,9,10 T2 Hội Phú Xá Hà Nội Phú Thượng Tây hồ HN
Ngày 11;12;13 T2 Hội Nghĩa Đô Hà Nội Nghĩa Đô cầu Giấy HN
Ngày 16 đến 18 T2 Hội Lai Xá Hà Tây Lai xá hoài đức Hà Tây
Ngày 4 đến 6 T2 Hội Ninh Hiệp Hà Nội Xã Ninh Hiêp Gia lâm Hà Nội
Ngày 19 đến 21 T2 Hội Đền Đầm Bắc Ninh Đền Đầm Từ Sơn Bắc Ninh
Ngày 7;8;9 T2 Tri Yêu Hải Phòng Tri Yêu An Dương Hải Phòng
Ngày 1;2;3 T2 Hội Đình Trung Lập Hà Nội Lĩnh Nam Hoàng Mai Hà Nội
Ngày 11 đến 13 T2 Hội làng Canh Diễn Hà Tây Canh-Hoài Đức Hà Tây
Ngày 13 đến 15 T2 Hội đền Chúng Sinh Hà Nội Thôn Phú Đô Mễ trì Từ Liêm Hà Nội
Ngày 5;6;7 T3 Hội Chùa Duệ Hà Nội
Ngày 10.3: Hội Giá – Hoài Đức, Hà Nội
Ngày 21;22;23 T3 Hội Lệ Mật Hà Nội Lệ Mật Long Biên Hà Nội
Ngày 9 đến 13 T3 Hội Đăm Hà Tây Đăm – Hà Tây
Ngày 8 đến 11 T3 Hội Phú Diễn Hà Nội Phú Diễn Thanh Trì Hà Nội
Ngày 7 đến 9 T3 Hội Phù Lưu Bắc Ninh Phù Lưu Từ Sơn Bắc Ninh
Ngày 9 đến 10 T3 Hội Làng Xuân Dục Hà Nội Xuân Dục Gia lâm Hà Nội
Ngày 9 đến 10 T3 Hội Làng Vân Hà Nội Làng Vân Gia Lâm Hà Nội(gần xuân Dục)
Ngày 9 đến 10 T3 Hội Làng Thanh Am Hà Nội Thanh Am Long Biên Hà Nội
Ngày 14;15 T3 Hội Đền Đô Bắc Ninh Đền Đô Bắc Ninh
Ngày 9;10 T3 Hội Làng Xuân Đỉnh Hà Nội Xuân Đỉnh từ liêm Hà Nội
Ngày 1;2;3 T3 Hội Làng Thanh Trì Hà Nội Thanh Trì Hà Nội
Ngày 6 đến 10 T3 Giỗ Tổ Phú THọ Việt Trì Phú Thọ
Ngày 11 đến 15 T3 Hội Kim Liên Hà Nội Kim Liên Hà Nội
Ngày 14 đến 16 T5 Hội đền Chèm Hà Nội Thụy Phương Từ Liêm Hà Nội
Ngày 7 đến 9 T4 Hội Gióng Hà Nội Phù Đổng Gia Lâm Hà Nội
Ngày 7;8 T4 Hội đền Sóc Hà Nội Phù Linh sóc sơn Hà Nội (xuân Đỉnh HN ?)
Ngày 8;9 T4 Hội Gióng Hà Nội Phù Đổng Gia Lâm Hà Nội
Ngày 5 đến 7 T4 Hội Keo(Giao Tất) Hà Nội Làng Keo Gia Lâm Hà Nội
Ngày 21 T5 Hội Đền QUÁN Đôi Hà Nội An Phú Nghĩa Đô Cầu Giấy
Ngày 20,21,22 T8 Hội Lam Kinh Thanh Hóa
Ngày 26;27;28 T8 Gia Lộc Hải Dương Gia Lộc Hải Dương
Ngày 10;11 T9 Đại Đồng Vĩnh Phúc Đại Đồng Vĩnh Tường Vĩnh Phúc
Ngày 10 T10 Hội Chùa Tăng Huế Đường Nguyễn chí Thanh P.Phú Hiệp -TP Huế
Ngày 29 T10 Hội Ngũ Xã 2 Hà Nội Ngũ XÃ Ba Đình Hà Nội
Ngày 29/4 đến 4/5 Duong Lịch Hội Thành Cổ Hà Nội Đường Nguyễn Tri Phương Ba Đình HN.
Cảm ơn tất cả các anh em chú bác đã tham khảo bài viết của FT179 về lễ hội đá gà Anh em thấy bài viết hữu ích thì đừng quên quay lại web FT179 để đón đọc những kiến thức hay về cá cược đá gà nhé!
Nhiều làng nổi tiếng chơi gà chọi như Đình Bảng, Thổ Hà, Yên Phụ (Bắc Ninh) hay một số nơi khác ở cả 3 miền Trung, Nam, Bắc đều có. Thú chơi chọi gà đòi hỏi một sự kỳ công lớn của người nuôi - từ việc chọn gà giống phải là gà chọi "nhà nòi", lựa chọn kỹ gà bố, gà mẹ, rồi đến khi trứng nở ra gà con lại được lựa từ dáng vẻ chân, mỏ, mình, đầu...
Lịch sử trò chơi chọi gà
Chọi gà được cho là du nhập vào Việt Nam từ thời Lý, trở thành thú vui của các bậc vương tôn quý tộc. Nhưng thú vui đó dần lan truyền ra dân gian, đến đời nhà Trần thì phát triển vô cùng mạnh mẽ, làm say mê mọi tầng lớp trong xã hội. Chẳng thế mà Hưng Đạo Vương – Trần Quốc Tuấn khi ra chiếu “Dụ chư tỳ tướng hịch văn” (Hịch tướng sĩ) vào cuối năm Giáp Thân (1284) đã kêu gọi tướng sĩ ba quân đừng vì ham mê thú chơi này (đá gà) mà mất đi tinh thần đoàn kết giữa dân quân trong lúc nguy cơ giặc Mông đang đe dọa – “Thoát hữu Mông Thát chi khấu lai/ Hùng kê chi cư bất túc dĩ xuyên lỗ giáp.” (Một khi giặc Mông đến nơi, thì cựa con gà nòi không thể đâm thủng áo-giáp của giặc).
Tương truyền trong dân gian, Nguyễn Lữ (em của vua Thái Đức Hoàng đế Nguyễn Nhạc và Quang Trung Hoàng đế Nguyễn Huệ nhà Tây Sơn) là một “sư kê” (danh xưng dành cho những người nuôi và huấn luyện gà chọi nhiều kinh nghiệm) sành sỏi bậc nhất. Ông có thú sưu tập gà, đặc biệt các giống gà được chọn đều rất nổi tiếng và được tuyển lọc kỹ lưỡng. Những giống gà đó theo một số sư kê ở Bình Định thì vẫn còn lưu truyền tới ngày nay. Có lẽ do ham mê chọi gà, lại sẵn tinh thần thượng võ mà với cách quan sát các thế đá của nhiều loại gà khác nhau, ông đã sáng tạo ra bài võ “Hùng kê quyền” nổi tiếng xưa nay, tức là dùng đòn thế hiểm của gà đá để lấy yếu thắng mạnh, lấy ít địch nhiều.
Nhân vật nổi tiếng dân gian Trạng Quỳnh cũng từng mượn trò chơi này để mỉa mai lũ hoạn quan nhũng loạn trong phủ Chúa Trịnh. Lũ hoạn quan thù ghét Trạng từ lâu, mà chọi chữ chọi thơ với Trạng thì chẳng khác gì “lấy trứng chọi đá”, bèn bày ra trò chọi gà. Nào ngờ Trạng Quỳnh lại mang gà thiến đi đấu với loài gà nòi thiện chiến của lũ nịnh thần; khi gà Trạng thua, lại dở trò “khóc gà” nhằm đả kích bọn hoạn quan, nịnh thần bất tài vô dụng lại hay bày trò.
Những lễ hội đá gà ở Việt Nam nổi danh
Nhìn chung thì lễ hội đá gà thường hội tụ rộng rãi ở miền Bắc và miền Trung. Đây là những vùng miền sản sinh ra chiến kê tên tuổi và chắc chắn sẽ khiến cho anh em được xem những trận đấu đẹp mắt, hài lòng người hâm mộ. Địa điểm cụ thể:
Làng Yên Phụ – Bắc Ninh
Đình Bảng
Phố Lim
Làng Canh Diễn
Vùng đất võ Bình Định
Vùng đất đầy nắng gió Phú Yên
Để tham gia vào những lễ hội gà này thì hầu hết chiến kê được tuyển chọn vô cùng khắt khe. Thậm chí đa số lễ hội còn được xem là nơi so tài nghĩa các chú gà của mỗi địa phương, tỉnh thành khác nhau, từ đó mà trao giải thưởng.
Thông thường thì lễ hội chọi gà sẽ diễn ra trong một thời kỳ hoặc địa điểm rõ ràng. Có sự giám sát chặt chẽ của địa phương và đảm bảo đây là một môi trường giao lưu học hỏi để gìn giữ bản sắc và giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc. Và tất nhiên cần được loại bỏ tính tiêu cực trong trò chơi như hình thức gian lận, cá độ, cá cược,..
Là nơi giao lưu giữa những sư kê
Đa số nếu là lễ hội chọi gà thì mới được tổ chức công khai và được nhà nước Việt Nam xác nhận hoạt động hợp pháp. Còn nhiều sới gà đang hoạt động chui, phục vụ cho hình thức cá cược, cá độ thì tất nhiên là vi phạm pháp luật. Nếu mà bắt được thì sẽ tùy vào mức độ để có thể phạt hành chính hoặc bị truy tố pháp luật.
Vậy nên các sư kê muốn giao lưu, học hỏi, theo dõi những trận đá gà mà không bị vi phạm thì các lễ hội đá gà ở Việt Nam chính là thời điểm tuyệt vời dành cho anh em đấy.
Dưới đây là Tổng hợp các Lễ Hội Làng Tổ Chức Chọi Gà Nổi Tiếng – Miền Bắc
Hội đền sóc xuân đỉnh ; từ 4 tết đến 7 tết [ tháng 1 âm lịch]
Hội ngũ xã hà nội ; ngày 15, 16,17 tháng 1 âm lịch
Hội phú xá hà nội; ngày 8,9,10 tháng 2 âm lịch
Hội nghĩa đô hà nội; ngày 11,12,13 tháng 2 âm lịch
Hội chùa duệ hà nội ; ngày 5,6,7 tháng 3 âm lịch….
Ngày Tháng(A/L) Tên Hội Khu Vực Địa Chỉ
Ngày 1 đến 15 tết T1 Hội Linh Quy (Sủi) HN Linh quy Gia Lâm Ha Nội
Ngày 14 đến 16 T1 Hội Ngũ Xã 01 HN Phường Ngũ Xã-Ba Đình -Hà Nội
Ngày 13 T1 Hội Lim Bắc Ninh Tới thị trấn Lim Bắc Ninh
Ngày 7 T1 Phú Lương Hà Tây Phú Lương- Thanh Oai -Hà tây
Ngày 20,21,22 tháng 1 âm lịch hội rước thập tam trại tổ chức ở công viên bách thảo _ ba đình _hà Nội.
Ngày 20,21,22 T1 Làng Thổ Hà Bắc Giang Tới thị xã Bắc Giang Hỏi đường về làng Thổ Hà
Ngày 21,22 T1 Làng Yên Mỹ Hà Nội Yên Mỹ Thanh Trì Hà Nội
Ngày 8 đến 12 T1 Hội Triều Khúc Hà Nội Triều Khúc Thanh Xuân Hà Nội
Ngày 12 đến 18 T1 Hội cự Đà ? ?
Ngày 6 đến 16 T1 Hội đền Thinh Vĩnh Phúc Xã Tam Hồng huyện yên lạc Tỉnh Vĩnh Phúc
Ngày 15 T1 Hội đền Thượng Lào Cai Phố Tèo Phường Cốc Lếu Thành Phố Lào Cai
Ngày 8,9,10 T2 Hội Phú Xá Hà Nội Phú Thượng Tây hồ HN
Ngày 11;12;13 T2 Hội Nghĩa Đô Hà Nội Nghĩa Đô cầu Giấy HN
Ngày 16 đến 18 T2 Hội Lai Xá Hà Tây Lai xá hoài đức Hà Tây
Ngày 4 đến 6 T2 Hội Ninh Hiệp Hà Nội Xã Ninh Hiêp Gia lâm Hà Nội
Ngày 19 đến 21 T2 Hội Đền Đầm Bắc Ninh Đền Đầm Từ Sơn Bắc Ninh
Ngày 7;8;9 T2 Tri Yêu Hải Phòng Tri Yêu An Dương Hải Phòng
Ngày 1;2;3 T2 Hội Đình Trung Lập Hà Nội Lĩnh Nam Hoàng Mai Hà Nội
Ngày 11 đến 13 T2 Hội làng Canh Diễn Hà Tây Canh-Hoài Đức Hà Tây
Ngày 13 đến 15 T2 Hội đền Chúng Sinh Hà Nội Thôn Phú Đô Mễ trì Từ Liêm Hà Nội
Ngày 5;6;7 T3 Hội Chùa Duệ Hà Nội
Ngày 10.3: Hội Giá – Hoài Đức, Hà Nội
Ngày 21;22;23 T3 Hội Lệ Mật Hà Nội Lệ Mật Long Biên Hà Nội
Ngày 9 đến 13 T3 Hội Đăm Hà Tây Đăm – Hà Tây
Ngày 8 đến 11 T3 Hội Phú Diễn Hà Nội Phú Diễn Thanh Trì Hà Nội
Ngày 7 đến 9 T3 Hội Phù Lưu Bắc Ninh Phù Lưu Từ Sơn Bắc Ninh
Ngày 9 đến 10 T3 Hội Làng Xuân Dục Hà Nội Xuân Dục Gia lâm Hà Nội
Ngày 9 đến 10 T3 Hội Làng Vân Hà Nội Làng Vân Gia Lâm Hà Nội(gần xuân Dục)
Ngày 9 đến 10 T3 Hội Làng Thanh Am Hà Nội Thanh Am Long Biên Hà Nội
Ngày 14;15 T3 Hội Đền Đô Bắc Ninh Đền Đô Bắc Ninh
Ngày 9;10 T3 Hội Làng Xuân Đỉnh Hà Nội Xuân Đỉnh từ liêm Hà Nội
Ngày 1;2;3 T3 Hội Làng Thanh Trì Hà Nội Thanh Trì Hà Nội
Ngày 6 đến 10 T3 Giỗ Tổ Phú THọ Việt Trì Phú Thọ
Ngày 11 đến 15 T3 Hội Kim Liên Hà Nội Kim Liên Hà Nội
Ngày 14 đến 16 T5 Hội đền Chèm Hà Nội Thụy Phương Từ Liêm Hà Nội
Ngày 7 đến 9 T4 Hội Gióng Hà Nội Phù Đổng Gia Lâm Hà Nội
Ngày 7;8 T4 Hội đền Sóc Hà Nội Phù Linh sóc sơn Hà Nội (xuân Đỉnh HN ?)
Ngày 8;9 T4 Hội Gióng Hà Nội Phù Đổng Gia Lâm Hà Nội
Ngày 5 đến 7 T4 Hội Keo(Giao Tất) Hà Nội Làng Keo Gia Lâm Hà Nội
Ngày 21 T5 Hội Đền QUÁN Đôi Hà Nội An Phú Nghĩa Đô Cầu Giấy
Ngày 20,21,22 T8 Hội Lam Kinh Thanh Hóa
Ngày 26;27;28 T8 Gia Lộc Hải Dương Gia Lộc Hải Dương
Ngày 10;11 T9 Đại Đồng Vĩnh Phúc Đại Đồng Vĩnh Tường Vĩnh Phúc
Ngày 10 T10 Hội Chùa Tăng Huế Đường Nguyễn chí Thanh P.Phú Hiệp -TP Huế
Ngày 29 T10 Hội Ngũ Xã 2 Hà Nội Ngũ XÃ Ba Đình Hà Nội
Ngày 29/4 đến 4/5 Duong Lịch Hội Thành Cổ Hà Nội Đường Nguyễn Tri Phương Ba Đình HN.
Cảm ơn tất cả các anh em chú bác đã tham khảo bài viết của FT179 về lễ hội đá gà Anh em thấy bài viết hữu ích thì đừng quên quay lại web FT179 để đón đọc những kiến thức hay về cá cược đá gà nhé!